Conflicten Teller nl

  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtsstrijd
  • Dit heeft nog niet geleid tot geweld of de spanningen gaan niet langer met geweld gepaard
  • Het conflict speelt nu, of niet langer dan een jaar geleden
  • Er is gewapende strijd om de macht over (een deel van) het land
  • Bij de strijd is minstens één regeringsleger en één andere gewapende groepering betrokken
  • Er is gewapende strijd geweest tussen gewapende groepen met meer dan 25 doden per jaar.
  • Er is nu geen grootschalige gewapende strijd meer, er is een vredesakkoord, staakt-het-vuren of het conflict is slapend
  • Er vallen (relatief) weinig doden door de strijd; minder dan 25 per jaar.
  • De oorzaken van het conflict zijn nog niet echt weggenomen.
  • Er kan opnieuw gewapende strijd uitbreken.
  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtstrijd.
  • Het conflict valt niet onder de bovenstaande 3 definities, maar is belangrijk genoeg om onder de aandacht te worden gebracht.
  • Bij dit conflict zijn filmpjes en/of teksten beschikbaar waarin de persoonlijke verhalen achter het conflict verteld worden.
  • KIik op de vertellerknop hierboven om de popup met de filmpjes te openen.

Aantal conflicten
in de wereld

Tsjaad

mei 2010

Inleiding

Tsjaad kent veel spanningen omdat het land bestaat uit zeer veel verschillende etnische bevolkingsgroepen en een tweedeling tussen het noorden – waar de bevolking voor het grootste deel moslim is – en het zuiden, waar weer voornamelijk christenen wonen. De afgelopen 20 jaar hebben verschillende rebellengroepen voor meer macht gestreden. In 2009 zijn een aantal rebellengroepen verslagen, maar er hebben tot zover geen vredesonderhandelingen plaatsgevonden.

Edit
Delete
Betrokken partijen

- De regering en het leger van Tsjaad

- De rebellenbeweging Resistance Nationale  (ontstaan uit meerdere rebellenbewegingen)

- De rebellenbeweging FUCD (ontstaan uit meerdere rebellenbewegingen)

- Sudan

- Janjaweed milities uit Darfur (Sudan)

- De EU samen met de VN

 

Edit
Delete
Het conflict

Het gebied wat tegenwoordig de staat Tsjaad vormt is van oudsher bewoond door een zeer groot aantal verschillende etnische bevolkingsgroepen. In het noordelijke gedeelte vormde van oudsher de Islam de belangrijkste godsdienst, in het zuidelijke gedeelte werden vooral natuurgodsdiensten aangehangen, totdat door zendelingen het Christendom geïntroduceerd werd.

Vanaf het begin van de 20e eeuw was Tsjaad een kolonie van Frankrijk, tot het gebied in 1965 onafhankelijk werd. Toen Tsjaad nog een Franse kolonie was, werd het zuidelijke deel voorgetrokken ten aanzien van het noorden en na de onafhankelijkheid had het zuiden de meeste macht in handen en werd het noorden nog verder achtergesteld. Ook bestonden er spanningen tussen verschillende bevolkingsgroepen.

  

Vanaf het moment dat Tsjaad onafhankelijk werd, heeft het land te maken gehad met meerdere gewelddadige conflicten om de macht in het land, waarbij vooral het noorden en het zuiden tegenover elkaar stonden. Tot 1990 is Tsjaad voornamelijk geregeerd door militaire regimes, totdat in dat jaar door middel van een burgeroorlog generaal Idris Déby aan de macht kwam. Déby probeerde een stabielere staatsstructuur te creëren, maar hier kwam door een nieuwe rebellie tussen 1991 en 1994, ditmaal tegen Déby, weinig van terecht. Pas in 1996 zou er een democratiseringsproces in Tsjaad op gang gebracht worden door Déby, die het laatste conflict wist te doorstaan. In 1997 brak er weer een gewelddadig conflict uit tussen de regering van Tsjaad en verschillende rebellenbewegingen die meer autonomie voor hun bevolkingsgroep en/of regio wilden of de regering corrupt vonden. Dit conflict eindigde in 2002, toen de regering van Tsjaad met de meeste groeperingen een vredesakkoord wist te ondertekenen.

 

Het huidige conflict is begonnen in 2005. Het conflict heeft deels te maken met het gewelddadige conflict wat in buurland Sudan en specifiek in de regio Darfur zich afspeelt. Door de gewelddadigheden in met name de regio Darfur ontstonden er grote vluchtelingenstromen waarvan een groot deel in Tsjaad terecht kwam. In 2004 vielen de Janjaweed milities uit Darfur dorpen in Tsjaad aan. De regering van Déby heeft het regime in Sudan ervan beschuldigd op deze manier met opzet het conflict in Darfur uit te breiden naar Tsjaad, met als gevolg dat het geweld weer in het land toenam. Daarnaast probeerde Déby in 2005 een grondwetswijziging door te voeren waarmee hij voor een derde termijn president zou mogen worden. Een deel van het leger was het hier niet mee eens en deserteerde. Hierdoor nam de macht van Déby af en vormde zich nieuwe rebellenbewegingen onder de gedeserteerde soldaten die in 2005 het conflict om de macht in Tsjaad weer heropende.

 

De regering en het leger van Tsjaad wisten de eerste aanvallen van deze rebellenbewegingen te weerstaan. Een groot aantal van deze rebellenbewegingen verenigde zich daarom in de overkoepelende beweging FUCD. Tegelijkertijd bleven de Janjaweed dorpen in Tsjaad overvallen, waardoor de politieke spanningen tussen Sudan en Tsjaad steeds verder opliepen. In 2006 werd er een poging gedaan om tot een vredesakkoord tussen Sudan en Tsjaad te komen, en hoewel er een akkoord tot stand kwam (het Tripoli akkoord), bleven de Janjaweed Tsjaad binnenvallen. Tsjaad verbrak vervolgens met Sudan alle diplomatieke banden.

 

Met de FUCD werd door de regering van Tsjaad eind 2006 een vredesakkoord ondertekend. In 2007 werden er echter nieuwe rebellenbewegingen actief, die het conflict voortzetten. De rebellenbewegingen in Tsjaad werden vrijwel allemaal gesteund door het regime in Sudan, terwijl de regering in Tsjaad weer rebellenbewegingen die in Sudan actief waren steunde. Ook de Janjaweed bleven actief in Tsjaad. Eind 2007 werd er opnieuw een vredesakkoord door de verschillende rebellenbewegingen en de regering van Tsjaad ondertekend, maar dit werd kort daarna alweer verbroken.

 

In 2008 besloten de op dat moment drie belangrijkste rebellenbewegingen in de huidige burgeroorlog met elkaar samen te gaan om zo een sterker front te vormen tegen de regering van Tsjaad. Onder de naam Resistance Nationale vielen de rebellen de hoofdstad van Tsjaad aan. De regering en het leger van Tsjaad wist de Resistance Nationale maar ternauwernood te verslaan. In 2009 werd er weer een nieuwe rebellengroep actief, de URF. Ook deze rebellen waren gesteund door het regime in Sudan en als antwoord steunde de regering van Tsjaad vervolgens de Sudanese rebellenbeweging JEM die weer strijdt tegen het regime van Sudan.  Zowel de VN als de EU stuurden een gezamenlijke militaire missie naar Tsjaad om de rust weer terug te brengen, maar de aanwezigheid van de EU troepen en de VN had weinig invloed op het conflict.

 

In 2009 wist het leger van Tsjaad een aantal belangrijke rebellengroepen te verslaan. Sindsdien vinden gewelddadigheden meer op een lokale schaal plaats. Vredesonderhandelingen tussen de regering van Tsjaad en de verschillende rebellenbewegingen hebben tot nu toe niet plaatsgevonden. Het meest recente grote gewelddadige incident vond plaats in februari 2010, toen het leger van de regering slaags raakte met rebellen die zich in dat gebied ophouden.

 

Stand van zaken mei 2010


In mei 2010 heeft Tsjaad vlak bij de grens met Darfur het paspoort van een van de belangrijkste leiders van de Sudanese rebellenbeweging JEM afgenomen. De betrekkingen tussen Sudan en Tsjaad zijn recent hersteld, en via dit soort acties proberen beide landen de politieke banden ook goed te houden.

 

Ook in mei 2010 heeft de VN bekend gemaakt aan het einde van het jaar diens troepenmacht uit Tsjaad terug te trekken. De regering van Tsjaad heeft hierop aangedrongen, omdat zij van mening is de grote groepen vluchtelingen die zich in het land bevinden (uit Darfur, maar ook eigen ontheemden), voldoende bescherming kunnen bieden.

 

Cijfers


Sinds 1990 zijn er door de verschillende gewelddadigheden minsten 7000 burgerslachtoffers gevallen. Door de aanhoudende conflicten hebben ongeveer 180.000 mensen hun leefgebied moeten ontvluchten. Tevens bevinden nu nog ongeveer 300.000 vluchtelingen uit Darfur zich in Tsjaad.

 

Betrokkenheid internationale gemeenschap


In 2008 besloten de Verenigde Naties en de Europese Unie gezamenlijk in te grijpen in het conflict in Tsjaad. De EU stuurde de EUFOR Chad missie, die viel onder de overkoepelende VN missie MINURCAT. Onder andere Nederland heeft bijgedragen aan de EUFOR missie (door 60 leden van het marinekorps te sturen). De doelstellingen van MINURCAT waren het trainen van politiekorpsen in Tsjaad en het verbeteren van het rechtssysteem, terwijl de doelstellingen van de EUFOR missie het beschermen van burgers en VN personeel en het bieden van humanitaire hulp waren. De aanwezigheid van zowel de VN als de EU troepenmacht had echter weinig invloed op het conflict.

 

In 2009 heeft een VN troepenmacht onder het mandaat van de MINURCAT missie de EUFOR troepen vervangen. In mei 2010 kondigde de VN aan aan het einde van het jaar op verzoek van de regering van Tsjaad te zullen vertrekken uit het land.

Edit
Delete
Vredesproces en wederopbouw
Nederlandse NGO’s actief
Cordaid

Stichting Vluchteling

SOS Kinderdorpen
Edit
Delete
Betrokkenheid vrouwen bij het conflict

In het huidige gewelddadige conflict worden vrouwen en meisjes veelal bedreigd door seksueel geweld. Vooral vrouwen en meisjes die in de vluchtelingenkampen zitten (zowel  uit Sudan én Tsjaad) hebben met deze dreiging te maken.


Een
indirect gevolg van de conflicten in Tsjaad is de normalisering van huiselijk geweld. Hoewel in de wetgeving van Tsjaad mannen en vrouwen gelijke rechten hebben, is dit in de praktijk niet zo en hebben met name vrouwen in het noorden te maken met huiselijk geweld.


In Tsjaad komen vrouwen wel gelukkig steeds vaker in opstand tegen het aanhoudende geweld. Zo werd er in december 2008 bijvoorbeeld in de stad Guelendeng een grote protestmars georganiseerd tegen huiselijk geweld en wilden vrouwen daarmee aangeven dat de regering beter moet gaan optreden. Ook zijn er steeds meer lokale vrouwenorganisaties die zich bezighouden met terugdringen van geweld tegen vrouwen.



Edit
Delete
Betrokkenheid kinderen bij het conflict
Door bijna alle strijdende partijen wordt er in het conflict in Tsjaad gebruik gemaakt van kindsoldaten, ook door het leger van Tsjaad. Veel van deze kinderen worden gerekruteerd in de vluchtelingenkampen waar ze zich begeven.

 


In 2007 is er tussen de VN en de regering van Tsjaad een afspraak gemaakt dat kinderen die betrokken zijn bij het conflict zo snel mogelijk gedemobiliseerd en gereïntegreerd dienen te worden in de samenleving. In 2009 waren er 555 kinderen gedemobiliseerd, die zowel uit het leger als meerdere rebellenbewegingen vandaan kwamen. De schatting is dat er nog een paar duizend kinderen als soldaat actief zijn. Verschillende internationale instellingen, zoals UNICEF, maar ook Nederlandse en lokale NGO’s zijn in Tsjaad actief om ervoor te zorgen dat kinderen niet meer gerekruteerd worden door de verschillende rebellenbewegingen, ex-kindsoldaten weer terug kunnen keren in de samenleving en sociale voorzieningen voor kinderen, zoals medische zorg, worden verbeterd.
Edit
Delete
Links en downloads
Hier vind je links naar interessante websites en artikelen over dit conflict.


Media


IKON

Paul Rosenmüller… stille rampen – Tsjaad (televisie-uitzending):

http://www.ikonrtv.nl/uitzendingDyn.aspx?lIntType=22&lIntEntityId=154

 

BBC News

Q&A – Chad rebellion (Engelstalig):

http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7225023.stm

 

Rapporten


Ploughshares

Armed Conflicts Report – Chad (Engelstalig):

http://www.ploughshares.ca/libraries/ACRText/ACR-Chad.html

 

Verslag over het gebruik van kindsoldaten en slachtoffers onder kinderen en vrouwen mede als gevolg van verkrachtingen, maart 2009 (Engelstalig):
http://www.un.org/children/conflict/english/chad.html