Conflicten Teller nl

  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtsstrijd
  • Dit heeft nog niet geleid tot geweld of de spanningen gaan niet langer met geweld gepaard
  • Het conflict speelt nu, of niet langer dan een jaar geleden
  • Er is gewapende strijd om de macht over (een deel van) het land
  • Bij de strijd is minstens één regeringsleger en één andere gewapende groepering betrokken
  • Er is gewapende strijd geweest tussen gewapende groepen met meer dan 25 doden per jaar.
  • Er is nu geen grootschalige gewapende strijd meer, er is een vredesakkoord, staakt-het-vuren of het conflict is slapend
  • Er vallen (relatief) weinig doden door de strijd; minder dan 25 per jaar.
  • De oorzaken van het conflict zijn nog niet echt weggenomen.
  • Er kan opnieuw gewapende strijd uitbreken.
  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtstrijd.
  • Het conflict valt niet onder de bovenstaande 3 definities, maar is belangrijk genoeg om onder de aandacht te worden gebracht.
  • Bij dit conflict zijn filmpjes en/of teksten beschikbaar waarin de persoonlijke verhalen achter het conflict verteld worden.
  • KIik op de vertellerknop hierboven om de popup met de filmpjes te openen.

Aantal conflicten
in de wereld

Tibet - China

Corine Mengers

Inleiding

China en Tibet strijden al meer dan een eeuw om de status van de regio Tibet. De Chinese regering eist het geïsoleerde gebied op als een historisch onderdeel van de Volksrepubliek China. De Tibetanen onder leiding van de Dalai Lama claimen echter van oorsprong een onafhankelijk koninkrijk te zijn. Deze spanningen hebben in de afgelopen zestig jaar verschillende malen tot gewapende botsingen en opstanden geleid. Tot op de dag van vandaag zijn de partijen het niet eens over de status en toekomst van de regio. Tibet wordt sinds 1950 bezet door China.

Edit
Delete
Belangrijke actoren

De Chinese Communistische partij (regeringspartij)

De Dalai Lama als spiritueel leider en leider van de Tibetaanse regering in ballingschap

Het Tibetaanse volk binnen en buiten Tibet

Edit
Delete
Het conflict

De geschiedenis van Tibet, ook wel ‘het dak van de wereld’ genoemd door zijn hoge ligging, kenmerkt zich door perioden van soevereiniteit afgewisseld met periodes van Chinees en Mongools bestuur. Deze verschillende perioden vormen de basis waarop het conflict tussen China en Tibet is gestoeld. Terwijl de grotendeels Boeddhistische Tibetanen onder leiding van de spiritueel leider – de Dalai Lama – de Chinezen als bezetters beschouwen, ziet China haar Tibet als rechtmatig grondgebied wat volgens hen altijd al China toebehoorde. Het conflict is dus vooral gebaseerd op een historisch verschil in inzicht over de grenzen en status van Tibet.


Het heeft naast een politiek echter ook een sociaal-economisch en cultureel aspect. De Chinese regering claimt ontwikkeling te bewerkstelligen in de Tibetaanse regio, met name op het gebied van gezondheidszorg en economie. Dit doet zij door het stimuleren van migratie van Han Chinezen naar de regio. Deze vormen, de grootste etnische groep binnen China en tevens de grootste vertegenwoordiging in de regering in Peking. De Tibetanen zien deze grootschalige migratie echter als een bedreiging voor hun eigen identiteit. Enerzijds omdat ze getalsmatig dreigen een minderheid in het gebied te worden, het ze niet wordt toegestaan hun eigen cultuur uit te oefenen en politiek protest hardhandig wordt neergeslagen, anderzijds omdat in hun ogen de zogenaamde economische ontwikkeling alleen de Han Chinezen ten goede komt en ze er zelf niet of nauwelijks van profiteren.


Het conflict gaat terug naar 1907 als de Britten en de Russen Tibet erkennen als onderdeel van China. In 1910 valt China Tibet binnen met een militaire invasie om haar claim op het grondgebied te verwezenlijken. De Dalai Lama vlucht naar India als China het leger inzet om de Tibetaanse regering te controleren. In praktijk is China vanaf dit moment de heerser in Tibet, toch functioneerde Tibet nog tot en met de jaren '40 als onafhankelijke natie waarin China weinig echte invloed uitoefende.


In 1949 sticht Mao Zedong de “People’s Republic of China” en claimt hierbij ook het grondgebied van Tibet. In oktober 1950 voegt hij de daad bij het woord en valt China met militairen de Tibetregio binnen om het gebied in te nemen. Na deze Chinese inval in Tibet wordt onder militaire druk in april 1951 de “Seventeen Point Agreement” getekend waarin zowel de Tibetaanse autonomie wordt vastgelegd (met de 15-jarige Dalai Lama als leider) als de militaire controle door de Chinezen. In praktijk geeft deze overeenkomst China de mogelijkheid de buitenlandse politiek van Tibet te reguleren, in ruil voor behoud van het Tibetaanse politieke systeem. 


Ondanks de gesprekken die de Dalai Lama en Mao voeren over de gespannen situatie vinden er in de jaren ´50 geregeld gewapende opstanden plaats. De Tibetanen voelen zich onderdrukt door Peking en vanaf 1956 wordt er openlijk geprotesteerd tegen de Chinese overheersing en de communistische hervormingen in Tibet. Dit leidt in maart 1959 tot de eerste grote uitbraak van geweld. Deze protesten worden hardhandig neergeslagen door het Chinese leger en de Dalai Lama vlucht naar Dharamsala in Noord-India. Hier vormt hij de Tibetaanse regering in ballingschap waar hij wordt gevolgd door een grote groep Tibetanen. Sindsdien hebben grote aantallen Tibetanen Tibet verlaten, zij leven in gemeenschappen verspreid over de hele wereld waar ze hun cultuur en taal proberen te behouden. In 1965 vormt de Chinese Communistische Partij de “Tibetan Autonomous Regio” (TAR). Hoewel officieel regionale Tibetaanse autonomie wordt vastgelegd, betekent dit in de praktijk vooral politieke, militaire, economische en in toenemende mate culturele controle van Tibet door de Chinezen. 


Het Chinese beleid in Tibet tijdens de Chinese Culturele Revolutie, vanaf 1966 zichtbaar in Tibet, wordt gekenmerkt door destructie en repressie van Tibetaanse cultuur en identiteit. Er worden veel Tibetaanse culturele eigendommen, waaronder veel kloosters, vernietigd en ook zouden er duizenden Tibetanen zijn omgekomen in deze periode.


Hoewel de Tibetaanse grenzen voor buitenlanders vanaf begin jaren ´70 weer worden geopend blijven de gevolgen van de Chinese Culturele Revolutie voelbaar; Peking zet haar repressieve beleid door. Eind jaren ´70 neemt de druk op Tibet af doordat de Chinese Culturele Revolutie tot een einde is gekomen. Het blijft echter onrustig in de regio door de vestiging van grote groepen Han Chinezen die in Tibet op zoek gaan naar werk en economische ontwikkeling moeten brengen. Veel Tibetanen voelen zich bedreigd in hun unieke cultuur door de komst van deze groep mensen. Vanaf de jaren '80 voert China hervormingen en investeringen door, maar de genoemde autonomie van Tibet wordt door de Tibetanen afgedaan als een papieren autonomie. In werkelijkheid voelen ze zich onderdrukt ondanks de pogingen van de Dalai Lama om zelfregulering van Tibet binnen China te bewerkstelligen door het voeren van gesprekken met de Chinese regering. In 1993 worden de officiële gesprekken tussen de Dalai Lama en de Chinese autoriteiten gestaakt omdat de Tibetaanse afvaardiging niet meer gelooft in bereidheid tot compromissen bij de Chinese autoriteiten. 


In 1995 vindt er een belangrijke gebeurtenis plaats als de Dalai Lama de nieuwe Panchen Lama aanwijst, de op één-na belangrijkste figuur in de Tibetaanse spirituele hiërarchie. China schermt deze 6 jarige Gedhun Choekyi Nyima echter af van de buitenwereld en wijst zelf een andere Panchen Lama aan, Gyaincain Norbu. De ontvoering van de door de Dalai Lama aangewezen Panchen Lama wordt lange tijd door China ontkend maar in mei 1996 laat China weten dat Geduhn Choekyi Nyima en zijn familie, op verzoek van zijn ouders, op een veilige en geheime plaats zijn ondergebracht. Tibet accepteert echter de door China aangewezen Panchen Lama niet. 


In de aanloop naar de Olympische Spelen van 2008 in Beijing nemen de protesten van de Tibetanen in aantallen en hevigheid toe. In maart 2008 mondt de 49e herdenking van de mislukte volksopstand in 1959 uit in gewelddadige protesten die hardhandig neergeslagen worden door de Chinese autoriteiten. Ook sympathisanten van de Tibetaanse strijd in andere landen grijpen de Olympische Spelen aan om druk op China uit te oefenen om de mensenrechtensituatie in Tibet en China in het algemeen te verbeteren. Hierbij gaat het vooral om de beperking van de vrijheid van meningsuiting maar ook het willekeurig opsluiten van demonstranten, het zonder proces vasthouden van burgers en de zorgwekkende omstandigheden van deze gevangenen baart de internationale gemeenschap zorgen. Door de weg van de Olympische vlam naar Beijing te verstoren hoopten actievoerders de mensenrechtensituatie in Tibet en China onder de aandacht te brengen.

Edit
Delete
Vredesproces

Er zijn diverse pogingen geweest om het slepende conflict tussen China en Tibet tot een eind te brengen. De belangrijkste actor in het vredesproces is de Dalai Lama. Hij roept zijn volk op geen geweld te gebruiken in hun verzet tegen de Chinezen en sinds 1970 zijn er diverse formele en informele gesprekken geweest tussen afgevaardigden van de Tibetaanse regering in ballingschap en de Chinese autoriteiten.


De Dalai Lama reist al sinds 1959 de hele wereld over om zijn standpunt voor meer autonomie voor Tibet te verdedigen, maar benadrukt dat dit een geweldloos proces moet zijn. De Chinese regering houdt vast aan het standpunt dat Tibet een onlosmakelijk onderdeel van China is en dat zij zich inzetten voor ontwikkeling in deze regio. De Dalai Lama is daardoor ook een belangrijke actor in het conflict doordat hij het symbool is van de Tibetaanse vrijheidsstrijd en de Chinezen hem zien als een bedreiging voor de Chinese zeggenschap in Tibet.

Daarnaast onderhoudt de Dalai Lama contact met verschillende wereldleiders die de problemen tussen China en Tibet erkennen en zich zorgen maken om de mensenrechtensituatie in het gebied. Omdat China niet ingaat op individuele verzoeken om de situatie te verbeteren, probeert de internationale gemeenschap via resoluties van de Verenigde Naties China en Tibet te dwingen om tot een vreedzame oplossing te komen en China te dwingen om de mensenrechten binnen Tibet te respecteren. Omdat China geen Westerse inmenging wil in deze “binnenlandse aangelegenheid”, blokkeert China met haar permanente zetel en vetorecht in de Veiligheidsraad veel van deze resoluties.

De dialoog en onderhandelingen om tot een oplossing te komen in het conflict hebben ertoe geleid dat de Dalai Lama in 1988 de Chinese soevereiniteit min of meer heeft erkend en zich sindsdien grotendeels richt op het behoud van de Tibetaanse cultuur. Hij roept Westerse landen op om zich hiervoor in te gaan zetten. In 1989 ontving de Dalai Lama de Nobelprijs voor de Vrede voor zijn constante inspanningen om geweld tegen te gaan in de strijd om zelfregulering van Tibet maar zoals gezegd worden in 1993 de gesprekken tussen de Dalai Lama en de Chinese autoriteiten gestaakt. In maart 2011 heeft hij aangegeven dat hij zijn politiek taken neer wil leggen en alleen nog spiritueel leider wenst te zijn in de toekomst. De diaspora heeft minister president Lobsang Sangay gekozen om zijn politieke taken over te nemen.
Edit
Delete
Internationale vredesopbouw organisaties

Vanwege de slechte toegankelijkheid en beperkingen die buitenlanders ervaren in Tibet, zijn er geen internationale vredesopbouw organisaties actief in het gebied zelf. Wel zijn er wereldwijd veel internationale organisaties (opgericht) die opkomen voor de belangen en mensenrechten van de Tibetaanse bevolking.


Verenigde Naties: In de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zijn sinds 1959 verschillende resoluties ingediend waarin China opgeroepen wordt om de mensenrechten in Tibet te respecteren. Als permanent lid van de VN-Veiligheidsraad maakt China echter veelvuldig gebruik van haar vetorecht om deze resoluties tegen te houden. De internationale gemeenschap en de VN heeft bovendien nooit concrete invulling gegeven aan de enkele resoluties die wel zijn aangenomen.


Amnesty International: Amnesty maakt zich grote zorgen om de mensenrechtensituatie in Tibet en publiceert hier regelmatig nieuwsberichten over. Ze probeert op deze manier aandacht te vragen voor de kwestie en roept bovendien de Chinese autoriteiten op om verantwoording af te leggen voor hun acties en de mensenrechten van de Tibetanen te respecteren.


International Campaign for Tibet: De grootste NGO actief voor de verbetering van de situatie in Tibet met onder andere afdelingen in Nederland, Duitsland, België en de Verenigde Staten. Deze organisatie strijd voor de bevordering van democratie in Tibet en komt op voor het respecteren van mensenrechten door toezicht te houden en te rapporteren over de situatie in het gebied.


International Tibet Suport Network: Dit is een internationale NGO die als overkoepelende organisatie fungeert voor NGO’s wereldwijd die zich inzetten voor verbetering van de situatie in Tibet.


Edit
Delete
Links en downloads
Hier vind je links naar artikelen en websites over dit conflict.


Media

1. BBC Country Profile (territory) Tibet

2. BBC Guide Inside Tibet

3. NRC


Websites

4. Amnesty International

5. International Tibet Network

6. Tibet Support Groep


Artikelen

7. The Tibet-China Conflict: History and Polemics; Elliot Sperling