Conflicten Teller nl

  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtsstrijd
  • Dit heeft nog niet geleid tot geweld of de spanningen gaan niet langer met geweld gepaard
  • Het conflict speelt nu, of niet langer dan een jaar geleden
  • Er is gewapende strijd om de macht over (een deel van) het land
  • Bij de strijd is minstens één regeringsleger en één andere gewapende groepering betrokken
  • Er is gewapende strijd geweest tussen gewapende groepen met meer dan 25 doden per jaar.
  • Er is nu geen grootschalige gewapende strijd meer, er is een vredesakkoord, staakt-het-vuren of het conflict is slapend
  • Er vallen (relatief) weinig doden door de strijd; minder dan 25 per jaar.
  • De oorzaken van het conflict zijn nog niet echt weggenomen.
  • Er kan opnieuw gewapende strijd uitbreken.
  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtstrijd.
  • Het conflict valt niet onder de bovenstaande 3 definities, maar is belangrijk genoeg om onder de aandacht te worden gebracht.
  • Bij dit conflict zijn filmpjes en/of teksten beschikbaar waarin de persoonlijke verhalen achter het conflict verteld worden.
  • KIik op de vertellerknop hierboven om de popup met de filmpjes te openen.

Aantal conflicten
in de wereld

Somalië

Laatst bewerkt: augustus 2012 | Auteur : Helenka Spanjer

Inleiding

Somalië ligt in Oost Afrika, in het gedeelte dat ook wel de de Hoorn van Afrika wordt genoemd. Somalië is een land dat kampt met extreme droogte. Regelmatig heerst er een hongersnood. Daarnaast wordt het land al tientallen jaren geteisterd door burgeroorlog en conflicten met buurlanden. Vanaf 1991 heeft Somalië geen centrale overheid. Sindsdien bestrijden verschillende groeperingen elkaar met geweld om de macht en zeggenschap in het land te verkrijgen. De Somalische bevolking is hier het slachtoffer van. Meer dan 1,5 miljoen mensen zijn uit hun huizen verdreven, meer dan een half miljoen mensen zijn gevlucht naar buurlanden en de helft van de bevolking heeft noodhulp nodig van hulporganisaties.

Edit
Delete
Chronologie

Onder dit kopje vind je data die belangrijk zijn in het conflict. Je kan zo  bijvoorbeeld snel zien in welk jaar opstanden plaats vonden of juist vredesverdragen werden ondertekend.


1960: Brits Somaliland en Italiaans Somaliland worden samengevoegd en vormen het land Somalië.

1960: Aden Abdullah Osman Daar is de eerste democratisch gekozen president.

1967: Abdirashid Ali Shermarke is de tweede democratisch gekozen president.

1969: Shermarke wordt vermoord en het leger neemt onder leiding van Siad Barre de regering over.

1977: Ogaden-oorlog tussen Somalië (gesteund door de VS) en Ethiopië (gesteund door de Sovjet-Unie).

1986: Burgeroorlog in Somalië tussen regering en revolutionaire bewegingen in Noord-Somalië.

1988: Somalië en Ethiopië sluiten vrede, maar Ethiopische troepen blijven in het land.

1991: Rebellengroepen van de Hawiye clan verdrijven de regering van Barre uit de provincie Somaliland en verklaren Somaliland onafhankelijk.

1992: Door grote hongersnood sterven ongeveer 300.000 Somaliërs.

1993: VN troepen worden in Somalië ingezet.

1995: President Ali Mahdi en generaal Aydid sluiten een vredesverdrag, de VN troepenmacht trekt zich terug. Desondanks duurt de oorlog voort.

1998: Puntland verklaart zich ‘tijdelijk’ onafhankelijk.

2000: Unie van Islamitische Rechtbanken neemt de leiding over Somalië tot 2006.

2004: Overgangsregering wordt voor vijf jaar aangesteld.

2007: Instellen van African Union Mission in Somalia (AMISOM) 

2009: Ethiopië trekt haar troepen terug uit Somalië + Sheikh Sharif Ahmed wordt gekozen tot president.

Edit
Delete
Betrokken actoren

In een conflict zijn altijd meerdere actoren betrokken. Dit kunnen organisaties zijn zoals politieke partijen, regeringen van betrokken landen,  rebellengroepen, of internationale organisaties zoals de Verenigde Naties. In sommige gevallen zelfs individuele personen, bijv. de president van een land of een rebellenleider. Hieronder staan de verschillende actoren en hun standpunten kort beschreven.


Nationaal niveau


  • Siad Barre

Kwam in 9169 door een staatsgreep aan de macht en was tot 1991 President van Somalië. Barre combineerde de Islam met het marxisme en stichtte de Somalische Socialistische Revolutionaire Partij (SSRP). Andere partijen waren verboden. Om de macht te behouden probeerde de regering de verschillende clans in Somalië tegen elkaar op te stoken. Daarnaast wilde Barre de Ogaden heroveren, een regio die nu behoort tot Ethiopië, om één ‘Groot-Somalië’ te vormen.


  • Revolutionaire bewegingen in Noord-Somalië

Rebellengroepen die tot de grootste Somalische clan Hawiye behoren, vochten tegen het regime van Barre, omdat hij zijn eigen clan voortrok. Dit resulteerde in een burgeroorlog in 1986. Maar binnen de Hawiye clan ontstond ook een machtsstrijd.


  • Overgangsregering van Somalie (TFG)

Na internationale onderhandelingen in 2004 is de Transitional Federal Government door de verschillende clans in Somalië voor vijf jaar samengesteld. De overgangsregering bestond uit een coalitie van krijgsheren, die tegen een strenge toepassing van de Islam waren. Hun taak was het verzoeningsproces op gang te helpen.


  • Unie van Islamitische Rechtbanken (UIR)

De rechtbanken verenigden zich tot de Unie van Islamitische Rechtbanken. Tot 2006 heeft de UIR de leiding over grote delen van Somalië. Het doel van de UIR was (in tegenstelling tot de TFG) om Somalië om te vormen tot een Islamitische staat. Daarnaast streefde de UIR orde en rust na in de samenleving. Mede daarom kreeg de unie steun van een groot deel van de bevolking.


  • Al-Shabaab, jongerenbeweging van de UIR

Al-Shabaab is de geradicaliseerde jongerenbeweging van de UIR. Zij streven naar een streng Islamitische staat tot grote vrees van Ethiopië, de Verenigde Staten en enkele EU-landen.


Internationaal niveau


  • Ethiopië

Ethiopië wilde in de jaren ‘90 voorkomen dat de Somalische regering Barre de regio Ogaden zou veroveren. Er ontstond een bloedig conflict. In 2006 raakten Ethiopië en Somalië opnieuw verstrikt in een oorlog met elkaar. Dit keer vreesde Ethiopië dat de UIR delen van Ethiopië wilde veroveren. Ethiopië hielp de Somalische overheidstroepen terug te keren naar Mogadishu (de hoofdstad van Somalië) en verdreef de UIR naar het zuiden van het land.


  • Verenigde Naties

De VN stuurde in 1992 een troepenmacht naar Somalië. Verschillende clans waren echter tegen inmenging van de internationale gemeenschap, waardoor er meerdere gewelddadige confrontaties plaatsvonden. Ook raakten clans met elkaar in conflict om de controle over hulpgoederen.


  • Afrikaanse Unie

De Afrikaanse Unie stuurt een troepenmacht naar Somalië om meer stabiliteit in het land te creëren. Deze troepenmacht, genaamd AMISOM (Afrikaanse Unie Missie in Somalië), is nog steeds actief. Het doel was om vrede te bewaren tussen de overgangsregering en met name Al-Shabaab en om de veiligheid van regeringsinstellingen de burgerbevolking en hulporganisaties te garanderen.



Edit
Delete
Dieperliggende oorzaken

De dieperliggende oorzaken zijn oorzaken die op economisch, politiek, sociaal en religieus vlak spelen in een land. Hieronder wordt beschreven wat de verschillende actoren vinden van die oorzaken en hoe die een rol spelen in het conflict. 


De onderliggende oorzaken van het conflict in Somalië kunnen worden verdeeld in politieke, economische, culturele, religieuze en sociale factoren. Uiteraard sluiten deze factoren elkaar niet uit. Vaak zijn ze onderling afhankelijk en beïnvloeden ze elkaar.


Sociaal

Een belangrijke politieke en sociale oorzaak is de samenvoeging van de twee koloniën (Brits Somaliland en Italiaans Somaliland) in 1969, die samen Somalië moesten vormen. De oude koloniale grenzen werden voor het nieuwe land aangehouden. Er werd geen rekening gehouden met de verschillende clans die verspreid door het land leefden. De inwoners van Somalië zijn verdeeld in zes etnische clans of stammen: Darod, Hawiye, Isaaq, Dir, Rahanweyn en Digil. Deze clans leefden voor de koloniale tijd afzonderlijk van elkaar. Nadat de kolonie werd opgeheven moesten de clans plotseling samen een land besturen dat voorheen nooit had bestaan. Natuurlijke hulpbronnen zoals land en water moesten worden gedeeld over de verschillende stammen. Een gevolg was dat de verschillende clans niet als gelijken behandeld werden. Hierdoor ontstond er rivaliteit tussen de clans om de macht over het land.


Economisch

Vruchtbare grond, water, grondstoffen en mineralen zijn schaars in Somalië. Deze economische schaarste draagt bij aan de conflicten tussen de verschillende clans en bevolkingsgroepen.


Een politiek economische gevolg van het conflict is de piraterij die sinds de jaren ’90 veelvuldig voorkomt voor de kust van Somalië. Dit houdt in dat Somaliërs schepen voor de kust overvallen. Mensen worden piraten omdat ze geen andere manier hebben om aan inkomen te komen en er is geen overheid om tegen de piraten op te treden. In de loop der tijd is piraterij onderdeel van het conflict geworden; de clans die actief zijn binnen het conflict in Somalië worden gefinancierd door de opbrengst van de piratenbendes.


Politiek

De kunstmatige grenzen van het land zijn een erfenis uit de koloniale tijd, toen Groot-Brittannië en Italië het gebied bestuurden. In de nieuwe onafhankelijke staat werden clans dus gedwongen samengebracht - en in sommige gevallen juist door grenzen gescheiden 


De oorlog tussen Ethiopië en Somalië ontstond tijdens de Koude Oorlog. Omdat de Sovjet-Unie (tot 1990 een unie van communistische republieken, waaronder Rusland) steun bood aan Ethiopië, steunde de VS Somalië in deze strijd, met militaire middelen.


De War on Terror die de VS op mondiaal niveau begon na de aanslagen op de Twin Towers in New York in 2001, is een derde politieke onderliggende oorzaak. Begin 2007 mengde de VS zich wederom in het conflict door bombardementen in delen van Somalië uit te voeren, om mogelijke Al Qaeda strijders, die met de UIR meevochten, uit te schakelen. Volgens de VS verblijven er Al Qaeda leden in Somalië, die gesteund worden door de streng Islamitische jongeren groepering Al-Shabaab, onderdeel van de UIR, en moeten zij met geweld worden bestreden. Dit geweld versterkt de onrust in het land. Op deze manier is het conflict in Somalië deel uit gaan maken van de mondiale War on Terror, waarmee de VS de netwerken van Al-Qaeda probeert uit te schakelen.


Religieus

Tussen de clans in Somalië zijn er verschillende ideeën over de toepassing van de Islam in het land, gepaard met verschillende politieke ideologieën. Zo streefde President Barre  in de jaren ’70 het communisme na en verbood een democratische samenleving. De rest van de bevolking kwam in opstand tegen dit regime. 

Een ander voorbeeld is de botsing tussen de overgangsregering TFG die tegen strenge toepassing van de Islam was, terwijl de UIR Somalië wilde omvormen tot een Islamitische staat. Er ontstonden guerrillagevechten tussen militairen van de UIR en de TFG. Daarnaast begon Ethiopië een oorlog tegen de UIR, vanwege de vrees dat de UIR delen van het Somalische buurland wilde veroveren om de Islamisering van Somalië te verwezenlijken. Maar Al-Shabaab (de jongerengroep van UIR) vocht hard terug tegen Ethiopië en de TFG, met als doel de Islamisering van Somalië te bevorderen.


Door deze botsingen van de verschillende ideeën en ideologieën van de stammen lukt het niet om een stabiele nationale regering te vormen, die vrede in het land kan bewaren, de wederopbouw kan sturen en gelijke behandeling van de verschillende clans kan waarborgen.

File:Somali children.JPEG


Edit
Delete
Verloop van het conflict

Naast de dieperliggende oorzaken zijn er ook ontwikkelingen die het conflict op korte of lange termijn be:invloeden. Hiermee worden gebeurtenissen uit een conflict bedoeld, zoals opstanden en vredesonderhandelingen.


Op verschillende momenten in de afgelopen decennia is het conflict in Somalië groter (escalerend) geworden. Daartegenover zwakte het conflict op sommige momenten enorm af. (de-escalerend)


Escalerende oorzaken

Een belangrijke gebeurtenis waardoor het conflict in Somalië ontvlamde is de moord op de Somalische president eind jaren ’60 door een van zijn eigen bodyguards. Hierop volgend pleegde het leger van Siad Barre een coup, nam de regering over en begon vervolgens een oorlog tegen Ethiopië.

In de jaren ’90 kwam opnieuw een belangrijke escalerende periode. Het was de Hawiya clan gelukt de regering te verdrijven, maar vervolgens ontstond er binnen de clan een machtsstrijd. Naast een oorlog met Ethiopië ontstond er nu ook een burgeroorlog tussen stammen en bevolkingsgroepen binnen Somalië. Bovendien ontstond er in de jaren ’90 een enorme hongersnood, waardoor de conflicten tussen groepen nog groter werden en de gevechten nog heviger. In 1994 werd er een vredesverdrag gesloten tussen president Ali Mahdi en generaal Aydid, twee strijdende tegenstanders in het land en werd de VN troepenmacht in 1995 teruggetrokken. Dit vredesakkoord had echter weinig invloed, en de burgeroorlog duurde voort.


Nieuwe strijdende partijen

Vanaf 2006 wilde de opgerichte UIR (Unie van Islamitische Rechtbanken) Somalië omvormen tot een Islamitische staat. In deze periode laaiden de conflicten opnieuw enorm op, doordat dit keer Ethiopië Somalië binnenviel uit angst dat de UIR ook delen van het buurland zouden veroveren. Somalische overheidstroepen keerden terug naar Mogadishu en de UIR werd naar het zuiden van het land gedreven en ingesloten. Het conflict escaleerde doordat na de nederlaag veel teruggetrokken UIR soldaten rebellengroepen vormden. Zij zetten een guerrillaoorlog in gang tegen zowel de Ethiopische troepen als de Somalische overgangsregering (TFG) in Mogadishu.

In deze periode ontstond er ten gevolge van alle gebeurtenissen een nieuwe partij binnen het conflict: de jongerenbeweging van de UIR, genaamd Al-Shabaab. De komst van deze groep heeft de oorlog verergerd. Door het voeren van guerrillagevechten slaagden zij er in een groot deel van het zuiden van Somalië onder controle te krijgen. Vanaf deze regio vochten (en nog steeds) deze strijders tegen de overgangsregering die in Mogadishu de controle heeft. Het belang van Al-Shabaab is macht. Als zij de meeste macht krijgen, kunnen zij het land transformeren in een Islamitische staat. Daarnaast kunnen zij dan het presidentiele paleis betreden. Tot nu toe heeft Al-Shabaab nog steeds de controle over het zuiden van het land en pleegt de rebellengroep regelmatig aanslagen op de rest van de Somalische bevolking om hen in hun macht te houden.


De-escalarend

Belangrijke vredespogingen zijn gedaan in de afgelopen tien jaar. De Afrikaanse Unie Missie in Somalië (AMISOM) was opgericht om vrede te bewaren tussen de overgangsregering en Al-Shabaab, met als gevolg dat in 2009 buurland Ethiopië haar troepen terugtrok. De oorlog met Ethiopië was voorbij. Andere buurlanden, Burundi en Uganda, hebben ongeveer 9000 militairen gelegerd voor de AMISOM missie om de zwakke regering te ondersteunen. Ook de NAVO, de EU en de VN spelen een rol bij het vredesproces. Zij proberen de overgangsregering te ondersteunen door trainingen te bieden en wapens te leveren.

Een factor die de vredespogingen bemoeilijkt, is dat de wapens die vooral door de VS aan de Ugandese militairen worden verstrekt, in grote mate in de handen van Al-Shabaab vallen. Een verklaring hiervoor is dat Ugandese militairen niet bij hun salaris kunnen. Om toch spullen en geld te bemachtigen, verkopen ze wapens aan tussenpersonen, die deze op hun beurt verkopen aan Al-Shabaab. Het wapenbezit bevordert de macht van Al-Shabaab die de Somalische bevolking onderdrukt.


Edit
Delete
Actoren betrokken bij vredesinitiatieven
Los van de vredesonderhandelingen zijn er vaak ook burgerorganisaties actief om vrede te bevorderen.

Gedurende de tientallen jaren dat de Somalische crisis nu al durrt zijn er talloze vredesinitiatieven ondernomen, zowel door Somaliërs zelf als door buurlanden in internationale organisaties. Los van de officiële vredesonderhandelingen en militaire missies om vrede en veiligheid te bevorderen zijn er tal van burgerorganisaties in het land zelf en internationale NGO's actief met hetzelfde doel. 


Op 23 februari 2012 is er een topconferentie georganiseerd onder leiding van de Britse premier David Cameron in Londen. Meer dan vijftig landen kwamen bij elkaar om te praten over vrede en veiligheid, een politiek bestel en economische wederopbouw van het land. De termijn van de huidige overgangsregering loopt af op 20 augustus 2012. Voordat het zover is moet er een nieuwe grondwet worden opgesteld. Dit is een belangrijke stap op weg naar stabilisatie van het land.


Tijdens deze topconferentie is besloten een centrum te vestigen van waaruit de piraterij wordt tegengegaan. Het doel is om vanuit hier de piratenleiders en de financiers aan de wal op te sporen. Het Verenigd Koninkrijk, Nederland, de Verenigde Staten en Interpol werken hier aan mee. Daarnaast wordt er een Multi-Donor Local Stability Fund opgezet om herwonnen gebieden, die voorheen onder controle van de radicaal Islamitische beweging Al-Shabaab waren, snel op te bouwen. Deze gebieden worden weerbaar gemaakt tegen Al-Shabaab door een goed lokaal bestuur op te richten.


NGO's kunnen moeilijk hun werk doen in Somalië vanwege de veiligheidssituatie en beperkte toegang tot heel het land. De Somalische bevolking zelf en de Somalische diaspora (gevluchte Somaliers die nu in andere landen in de wereld wonen) zijn ook actief om de situatie in hun land te verbeteren. Een voorbeeld is de ontwikkelingsorganisatie HIRDA, opgezet door de Somalische diaspora in Nederland. De organisatie heeft ook een kantoor in Engeland opgericht om de diaspora daar te activeren en gezamenlijk zetten zij projecten op om vrede en de ontwikkeling van het land te stimuleren. De belangrijkste peilers waar ze zich op richten zijn educatie, zoals het oprichten van scholen en het trainen van leerkrachten, empowerment van vrouwen en de gezondheidszorg, zoals het leveren van voedsel, water, en sanitaire voorzieningen en het oprichten van gezondheidsklinieken op het platteland.

Andere internationale organisaties die actief zijn:



Edit
Delete
Links met Nederland

Nederland is betrokken bij het conflict in Somalië, omdat zij deelneemt aan de internationale VN en NAVO missies om de piraterij voor de kust van Somalië te bestrijden.


De VN heeft samen met de EU de Atlanta missie opgericht en de NAVO is de Ocean Shield missie gestart. Nederland draagt aan beide missies bij. De operatie richt zich primair op het terugdringen van piraterij in de Golf van Aden en het Somalische Basin. Van september 2011 tot december 2012 doen vier marineschepen en een onderzeeboot mee. Taken zijn de scheepvaart tijdens de passage beschermen en patrouilleren om de scheepvaartroutes te vergroten en piraterij aan te pakken.


Ondanks de aanwezigheid van de internationale actoren de internationale scheepvaart veiliger maakt, zijn de doelen om het jarenlange conflict in Somalië op te lossen nog niet bereikt. De symptomen van piraterij worden bestreden, maar de reden waarom er piraterij plaatsvindt – het daadwerkelijke conflict in het land – niet. Tevens zou de overgangsregering zonder de ondersteuning van de Afrikaanse Unie vallen onder de constante druk van Al-Shabaab. Ondanks de internationale aandacht verkrijgt Al-Shabaab constant meer macht en nemen de hoeveelheid mensenrechtenschendingen niet af. Nederland heeft daarom besloten om 2 miljoen euro bij te dragen aan het Multi-Donor Local Stability Fund, om op deze manier de wederopbouw te stimuleren en Al-Shabaab te bestrijden.

Edit
Delete
Links en downloads
Hier vind je links naar artikelen en websites over dit conflict.


Media


BBC News- Behind Somalia’s Islamist rivalry,
http://news.bbc.co.uk/go/pr/fr/-/2/hi/africa/8284958.stm

BBC News- Timeline: Somalia,
http://news.bbc.co.uk/2/hi/1072611.stm

Nieuws.nl, Dossier Somalia,
http://dossiers.nieuws.nl/buitenland/522

NRC.nl – Sheikh Sharif Ahmed nieuwe president Somalië,
http://vorige.nrc.nl/buitenland/article2137875.ece/Sheikh_Sharif_Ahmed_nieuwe_president_Somalie


Rapporten

Africa Watch – Somalia, A Government at War with its own people. Testimonies about the Killings and the Conflict in the North, Januari 1990
http://www.hrw.org/en/reports/1990/01/31/government-war-its-own-people

Africa Watch & Physicians for Human Rights – Somalia, No Mercy in Mogadishu. The Human Cost of Conflict & The Struggle for Relief, March 26, 1992
http://www.hrw.org/en/reports/1992/03/26/somalia-no-mercy-mogadishu

Amnesty International – “In the line of fire, Somalia’s children under attack” 2011
http://www.aivl.be/sites/default/files/bijlagen/Amnesty%20rapport%20afr520012011en%20Somalia%27s%20children%20under%20attack.pdf

Clingendael Conflict Research Unit – De Afrikaanse Unie in Somalie: een missie zonder missie?
http://www.internationalespectator.nl/2010/20101000_is_art_hemmer.pdf

Clingendael Conflict Research Unit- When the Centre Doesn’t Hold: Imagining a Different Somalia,
http://www.clingendael.nl/publications/2011/20110321_cru_policybrief_jhemmer.pdf

Human Rights Watch – Somalia. Harsh War, Harsh Peace. Abuses by al-Shabaab, The Transitional Federal Government and AMISOM in Somalia, April 2010
http://www.hrw.org/en/reports/2010/04/13/harsh-war-harsh-peace

ICRC- Somalia: trapped between conflict and natural disaster
http://www.icrc.org/eng/resources/documents/update/2011/somalia-update-2011-04-21.htm


Kroc Institute i.s.m. Peace & Life Institute - Somalia: Creating Space for Fresh Approaches to Peacebuilding
http://kroc.nd.edu/news-events/news/phd-students-contribute-alternative-perspectives-peace-process-somalia-1196


Accord 

http://www.c-r.org/accord/somalia




Websites

Amnesty International, Jaarboek  Somalië 2010,
http://www.amnesty.nl/landen_jaarboek/62466

PeaceOps.com – Peace Building Efforts by Somali Women, 
http://web.peaceops.com/archives/167#more-167

Ministerie van Defensie, Missie in Somalie,
http://www.defensie.nl/missies/somalie


Rijksoverheid

http://www.rijksoverheid.nl/nieuws/2012/02/23/topconferentie-over-somalie-in-londen.html


Somalia Report- Assassination in Somalia,
http://www.somaliareport.com/index.php/post/1118

Infonu.nl- Anarchie in Somalië: hoe het zover heeft kunnen komen,
http://wetenschap.infonu.nl/onderzoek/20511-anarchie-in-somalie-hoe-het-zover-heeft-kunnen-komen.html

Wordbank.org- Conflict in Somalia: Drivers and Dynamics, 

http://siteresources.worldbank.org/INTSOMALIA/Resources/conflictinsomalia.pdf


International Crisis Group

 http://www.crisisgroup.org/en/regions/africa/horn-of-africa/somalia.aspx