Conflicten Teller nl

Republiek Congo

oktober 2010

Inleiding

Verschillende etnische en politieke leiders hebben vanaf 1993 tot ongeveer 2002 de macht in handen proberen te krijgen in Congo. In 2003 is er een vredesakkoord ondertekend, maar het ontwapeningsproces van de verschillende rebellenlegers verloopt zeer moeizaam.

Betrokken partijen

- Meerdere politieke partijen met hun eigen gewapende militie

- De Ntsiloulous militie

- Het leger van Congo

- Angola

Het conflict

Congo (ook wel bekend als Republiek Congo en Congo-Brazzaville) is een voormalige kolonie van Frankrijk. Na diens onafhankelijkheid in 1960 is Congo bestuurd door verschillende (militaire) regimes waarvan allen via een coup aan de macht kwamen. Het laatste regime werd vanaf 1979  tot 1992 geleid door Denis Sassou Nguesso.

Begin jaren ’90 vond er een democratiseringsproces plaats in Congo. Nieuwe politieke partijen werden opgericht, die voornamelijk geallieerd waren aan een bepaalde bevolkingsgroep. Tussen de drie belangrijkste partijen ontstond een politiek conflict om de macht. Hierdoor ontstond er een grote politieke en maatschappelijke onrust in het land, wat uitmondde in gewelddadigheden. Als gevolg creëerde elke politieke partij een eigen gewapende militie. Tussen de verschillende milities braken zware gevechten uit, tot in 1994 de strijdende partijen een pact sloten en samen  de regering vormden.

 

Tussen 1994 en 1997 bleef het vrij rustig in Congo, maar in 1997, vlak voor de presidentsverkiezingen, brak het conflict tussen de drie politieke partijen om de politiek macht weer uit. Als gevolg barstte ook het geweld tussen de drie milities weer los. Ook buurland Angola raakte betrokken bij het conflict, omdat de Angolese rebellengroep UNITA gesteund werd vanuit Congo. Met de steun van Angola wist de vroegere dictator Nguesso weer aan de macht te komen en hij benoemde zichzelf tot president.

 

Tussen 1997 en 1999 vonden er zware gevechten plaats tussen de drie milities. Ook het leger van Congo was in de strijd actief, en vocht voor die partij die op dat moment de macht had. In 1998 werd een vierde partij in het conflict actief, de Ntsiloulous, die ook streden voor meer politieke macht. Uiteindelijk werd er in 1999 een vredesakkoord tussen de verschillende strijdende partijen gesloten.

 

De Ntsiloulous hadden het akkoord uit onvrede echter niet ondertekend, waardoor er politieke spanningen in het land bleven bestaan. Deze mondden in 2002 uit in een herstart van het conflict, toen de Ntsiloulous het leger van Congo, wat gecontroleerd werd door president Nguesso, aanviel. Met opnieuw steun van Angola wist het regeringsleger vervolgens de Ntsiloulous terug te dringen. Daarna werden er opnieuw vredesonderhandelingen gehouden, nu tussen de regering van Congo en de Ntsiloulous, wat resulteerde in een commitering van beide partijen aan het vredesakkoord uit 1999. Dit wordt gezien als het officiële einde van het conflict.

 

Het demobiliseringsproces van de verschillende Ntsiloulous en de andere milities verliep de eerste jaren na het einde van het conflict zeer moeizaam, en ook bleven er veel politieke spanningen bestaan. Tussen 2003 en 2007 zijn er daardoor verschillende gewelddadigheden uitgebroken, met name tussen de Ntsiloulous en de regeringstroepen, maar deze zijn nooit verder geëscaleerd.

Stand van zaken oktober 2010

De autoritaire regering van president Nguesso is nog steeds aan de macht; in 2009 werd Nguesso tijdens de presidentsverkiezingen herkozen. Van de verkiezingen wordt beweerd dat deze frauduleus verlopen zijn. Verschillende rechten, zoals het recht op vrijheid van meningsuiting, zijn beperkt.

 

Hoewel het conflict in Congo al enkele jaren voorbij is, zijn de effecten soms nog steeds merkbaar. In juni 2010 vond er een zware treincrash in Congo plaats, waarbij meer dan 75 dodelijke slachtoffers zijn gevallen. Het ongeluk vond plaats op een spoor tussen de steden Brazzaville en Pointe-Noir wat tijdens de burgeroorlog tussen 1993 en 2002 gesloten is geweest en waarschijnlijk zwaar beschadigd is geraakt tijdens het conflict. Dit is al het tweede ongeluk wat er op het desbetreffende spoor heeft plaats gevonden.

 

Cijfers

Tijdens de burgeroorlog zijn er rond de 11.000 burgers om het leven gekomen. Meer dan 800.000 mensen hebben in de periode 1993-2002 moeten vluchten voor het geweld.

Betrokkenheid vrouwen en kinderen bij het conflict

Onder de slachtoffers zijn veel vrouwen en kinderen. Hier is niet veel over bekend, maar veel vrouwen zijn verkracht en kinderen zijn ingezet als soldaten.

Onder diegenen die moesten vluchten voor het geweld tijdens de burgeroorlog waren zeer veel vrouwen. Veel vrouwen zijn door de strijders van de verschillende milities verkracht of werden daarmee bedreigd.

Over de betrokkenheid van kinderen bij de burgeroorlog in Congo is weinig bekend. Wat zeker is, is dat onder de vluchtelingen zich veel kinderen bevonden. Verschillende bronnen geven ook aan dat kinderen tijdens het conflict door de verschillende milities ingezet zijn als soldaten. Om hoeveel aantallen is onduidelijk, maar in 2004 werd bekend dat er zich onder de Ninja rebellen die gedemobiliseerd werden zich meer dan 1600 kinderen bevonden

.

Begin juli 2010 heeft de regering van Congo aangekondigd een nieuw wettelijk kader te zullen invoeren ten aanzien van de rechten van het kind. Met de nieuwe wetgeving zullen volgens de Congolese regering de rechten van het kind beter worden beschermd, tegen bijvoorbeeld kindermishandeling, maar ook in tijden van crisis.

 

Links & Downloads

Hier vind je links naar interessante websites en downloads over dit conflict.

Media

BBC News

Country profile – Republic of Congo (Engelstalig):

http://en.wikipedia.org/wiki/Republic_of_the_Congo

Rapporten

Ploughshares

Armed Conflicts Report – Congo-Brazzaville (Engelstalig):

http://www.ploughshares.ca/libraries/ACRText/ACR-Congo.html

 

Websites

Uppsala Universiteit

Uppsala Conflict database – Congo (Engelstalig):

http://www.pcr.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=37®ionSelect=2-Southern_Africa