Conflicten Teller nl

  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtsstrijd
  • Dit heeft nog niet geleid tot geweld of de spanningen gaan niet langer met geweld gepaard
  • Het conflict speelt nu, of niet langer dan een jaar geleden
  • Er is gewapende strijd om de macht over (een deel van) het land
  • Bij de strijd is minstens één regeringsleger en één andere gewapende groepering betrokken
  • Er is gewapende strijd geweest tussen gewapende groepen met meer dan 25 doden per jaar.
  • Er is nu geen grootschalige gewapende strijd meer, er is een vredesakkoord, staakt-het-vuren of het conflict is slapend
  • Er vallen (relatief) weinig doden door de strijd; minder dan 25 per jaar.
  • De oorzaken van het conflict zijn nog niet echt weggenomen.
  • Er kan opnieuw gewapende strijd uitbreken.
  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtstrijd.
  • Het conflict valt niet onder de bovenstaande 3 definities, maar is belangrijk genoeg om onder de aandacht te worden gebracht.
  • Bij dit conflict zijn filmpjes en/of teksten beschikbaar waarin de persoonlijke verhalen achter het conflict verteld worden.
  • KIik op de vertellerknop hierboven om de popup met de filmpjes te openen.

Aantal conflicten
in de wereld

Mali

Augustus 2014 | Steven van Vulpen (update)

Inleiding

In Mali vechten verschillende opstandelingen tegen de regering voor autonomie in het noordelijke deel van Mali, waar onder andere Toearegs wonen. Tot nu toe lukt het de regering van Mali niet om effectief tegen deze verschillende groepen op te treden. Telkens als er een vredesakkoord is bereikt, blijven er ontevreden groeperingen over. Na de val van Qadhafi (voormalige leider van Libië) in augustus 2011 is het conflict weer opgelaaid. Nadat de MLNA de seculiere staat Azawad hebben uitgeroepen, hebben islamitische milities een groot deel van Mali ingenomen. Als reactie hierop heeft de internationale samenleving en met name Frankrijk een interventie leger gestuurd.

Chronologie van het conflict
Onder dit kopje vind je data die belangrijk zijn in het conflict. Je kan zo  bijvoorbeeld snel zien in welk jaar opstanden plaats vonden of juist vredesverdragen werden ondertekend.

  • 8e – 11e eeuw: Het westen van Mali maakte deel uit van het Ghana-rijk.
  • 11e – 15e eeuw: Het Mali-rijk omvat onder andere het grootste deel van het huidige Mali.
  • 15e – 16e eeuw: Het Songhai-rijk omvat onder andere het grootste deel van het huidige Mali.
  • 1885: De grenzen van het huidige Mali worden vastgelegd door de koloniale mogendheden op de conferentie van Berlijn. 
  • Januari 1957: Frankrijk richt de OCRS op (Gezamelijke Organisatie van Sahara-Regio’s) en kent tegelijkertijd een beperkte autonomie toe aan zijn koloniën. De Toearegs vragen Frankrijk in een brief om autonomie.
  • 1960: Onafhankelijkheid Mali van Frankrijk.
  • 1963-1964: Opstand Toeareg.
  • 1988: Oprichting MPLA (Volksbeweging voor de Bevrijding van de Azawad. Frans: Mouvement Populaire pour la Libération de l’Azawad).
  • 1990: Opstand MPLA5-6 januari 
  • 1991: Tekenen van de Akkoorden van Tamanrasset.
  • 11 april 1992: Tekenen Pacte de Réconciliation Nationale (Pact van Nationale Verzoening).
  • 27 maart 1996: De 'Flamme de la Paix’ (Vlam van de Vrede): ceremoniële verbranding van meer dan 3000 wapens.
  • 26 augustus 2011: Ibrahim Ag Bahanga (leider ATNMC) komt om bij een ongeval.
  • Eind 2011: Qadhafi wordt gedood in Libie. Toeareg-huurlingen keren terug naar Mali en Niger. De MNLA (Nationale Beweging voor de Bevrijding van de Azawad. Frans: Mouvement National pour la  Libération de l’Azawad) wordt opgericht.
  • 17 Januari 2012: MNLA begint gewapende strijd met aanvallen op Menaka, Adaramboukare en Tessalit (plaatsen in Mali).
  • 2012 Januari: Aguelhok wordt ingenomen door de MNLA en Ansar Dine, waarna een honderdtal Malinese regeringssoldaten worden vermoord.
  • 22 maart 2012: Soldaten protesteren tegen de zwakke regering. Het protest loopt uit op een staatsgreep. Hierdoor dreigt ECOWAS (Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten) met sancties en militair ingrijpen.
  • 31 maart 2012: Verovering Gao door MNLA.1 april 2012: Verovering Timboektoe door MNLA.
  • 6 april 2012: Onafhankelijkheidsverklaring Azawad.
  • 12 april 2012: De coup plegers dragen de macht over aan een tijdelijke president. Er start een periode van 40 dagen waarin samen met de ECOWAS een nieuwe president gezocht word).
  • 11 januari 2013: Frankrijk grijpt militair in nadat jihadisten vanuit het noord Mali naar het zuiden trekken.
  • 14 januari 2013: Steun VN Veiligheidsraad voor interventie.
  • 25 april 2013: De VN Veiligheidsraad accepteert resolutie 2100. Hierdoor wordt de MINUSMA opgericht (Multidimensionale Geïntegreerde Missie van de Verenigde Naties voor de Stabilisatie in Mali. Frans: Mission Multidimensionnelle Intégrée des Nations Unies pour la stabilisation au Mali).
  • Juli-augustus 2013: Ibrahim Boubacar Keita wordt met grote meerderheid tot president van Mali gekozen. 
  • Juni-juli 2014: Vertegenwoordigers van de Malinese regering en van verschillende gewapende groepen onderhandelen in Algiers over de vrede. De jihadisten mogen niet deelnemen aan deze onderhandelingen.


Betrokken actoren
In een conflict zijn altijd meerdere actoren betrokken. Hieronder staan de verschillende actoren en hun standpunten kort beschreven.


Nationaal niveau

  • Regering van Mali  

De regering van Mali probeert Mali bij elkaar te houden. Hierbij bestrijdt het de rebellen in het noorden die strijden voor een autonoom Azawad (MNLA, HCUA, MAA) en de jihadisten (Ansar Eddine, AQIM).


  • Verschillende groeperingen van de Toeareg

Vanuit het arme Noord-Mali met weinig werkgelegenheid zijn veel jonge Toeareg naar Libië getrokken om te werken in het leger. Na ontslag uit het leger kwamen deze ex-militairen terug in Noord-Mali. Zij hebben zich gegroepeerd in gewapende groepen met wisselende namen en samenstellingen. Hoofddoel van deze groeperingen is onafhankelijkheid en betere leefomstandigheden voor de Toeareg. Er zijn vele groeperingen geweest, maar de belangrijkste op dit moment is de MNLA. Een andere belangrijke Toeareg groep is de HCUA (Hoge Raad voor de Eenheid van Azawad). De HCUA is opgericht door de adel binnen de Toeareg. Later richten Arabische rebellen ook de MAA op (Arabische Beweging van de Azawad).


  • Islamitische opstandelingen  

Islamitische rebellen strijden voor de invoering van de Sharia (islamitische wetgeving). 

1. Ansar Eddin: een fundamentalistische organisatie die is opgericht door Iyad ag Ghali, een van de leiders van eerdere Toeareg-opstanden. De Ansare Eddine bestaat voornamelijk uit Malinezen maar heeft ook nauwe banden met Boko Haram (Nigeria) en is uit op de invoering van de sharia (islamitische wetgeving)/

2. Al Qaida in de Islamitische Maghreb (AQIM): voornamelijk actief in Algerije en is gericht op het creëren van een Islamitische staat. In tegenstelling tot de MAA bestaat AQIM voornamelijk uit niet-Malinezen.


International niveau


  • Libië 

Libië maakte vele jaren dankbaar gebruik van goedkope Toeareg-huurlingen uit Mali en Niger. Deze Toearegs dienden ook in het Libische leger.

  • Algerije 

Algerije was meermaals betrokken als steun in de vredesonderhandelingen. Algerije heeft als buurland natuurlijk ook last van de onrust. Tussen 1991 en 2002 woedde in Algerije ook een burgeroorlog.

  • Frankrijk 

In de koloniale tijd heerste Frankrijk over een groot deel van Noord- en West-Afrika. Frankrijk voelt zich als ex-koloniale mogendheid verantwoordelijk voor Mali en is ook politiek betrokken bij het conflict. De relatie tussen Mali en Frankrijk is een beetje gespannen omdat Mali eerder een Franse militaire basis weigerde. Ook weigerde het een akkoord te tekenen over de terugkeer van Malinezen uit Frankrijk. 

  • Afrikaanse non-gouvernementele organisaties (NGO)

'Synergies Afrique' en de nationale vrouwenbeweging (Frans: Mouvement National des Femme pour la Sauvegarde de la Paix et de l’Unité Nationale). Beide NGOs werkten in het verleden aan vredesinitiatieven op lokaal niveau. De Coalitie voor Mali (Frans: Coalition pour le Mali) is een organisatie die mensen uit het noorden en zuiden bij elkaar brengt om zo vrede te bevorderen. De Vereniging van Malinese Gemeenten (AMM, Frans: Association des Municipalités du Mali) organiseert ook bijeenkomsten om vrede te promoten.

  • Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS) 

ECOWAS is gesprekspartner in de laatste vredesonderhandelingen, met als doel de rust terug te brengen in de regio.

  • Afrikaanse Unie

De Afrikaanse Unie is gesprekspartner in de laatste vredesonderhandelingen, met als doel de rust terug te brengen in de regio.


Dieperliggende oorzaken
De dieperliggende oorzaken zijn oorzaken die op economisch, politiek, sociaal en religieus vlak spelen in een land. Hier wordt beschreven wat de verschillende actoren vinden van die oorzaken en hoe die een rol spelen in het conflict. 

Economisch 
De Toeareg is een Berbers nomadenvolk die voornamelijk leeft van de veeteelt en de karavaanhandel. Het volk leeft in de Sahel en Sahara, in een gebied dat onder meer het zuiden van Algerije en Libië en het noorden van Mali, Niger en Burkina Faso bestrijkt. Dit woestijnachtige gebied is uitgestrekt en onherbergzaam en daarom lastig te controleren door de overheden. Na de Franse koloniale overheersing kwamen de Toeareg onder het bewind van de zuidelijke volken. Een periode van droogte en honger vond plaats van 1974 tot 1984 en deed de roep om onafhankelijkheid ontstaan. Met het teruglopen van de karavaanhandel is het voor de Toeareg economisch nog lastiger geworden. Zij voelen zich een benadeelde minderheidsgroepering, mede omdat het grootste deel van de economie van Mali zich in het zuidwesten bevindt.   Door het ruige landschap is het noorden van Mali ook een broednest voor criminelen. Er zijn veel criminele organisaties die verdienen aan smokkel, drugshandel en kidnappingen. Voor hen is een conflict de ideale dekmantel voor hun werkzaamheden.   

Politiek 
Naast eenheid is er ook verdeeldheid tussen de Toearegs. De strijd om onafhankelijkheid lijkt niet bij iedereen te leven. De verschillende gewapende groeperingen voeren regelmatig een onderlinge strijd. Deze machtsstrijd lijkt te worden gevoed door de elite van de Toeareg, die de macht binnen het eigen volk willen versterken. Toen het economisch minder ging, zijn veel Toeareg als huurling werkzaam geweest in onder meer Libië. Zij hebben daar een gedegen militaire opleiding gekregen. Het is dus niet vreemd dat geweld voor hen een voor de hand liggende methode is om hun positie te verbeteren.

Het leger van Mali heeft in het verleden vaak een grote invloed gehad op de toekomst van het land. In 1968 werd een staatsgreep gepleegd en bleef het leger aan de macht tot 1979. In 1992 werd een generaal afgezet door een kolonel, om vrede te kunnen sluiten met de Toeareg. Voorwaarde voor deze vrede was dat een deel van de Toeareg rebellen opgenomen zouden worden in het leger. Over de uitvoering hiervan was een deel van de Toeareg ontevreden en zij kwamen hiertegen in 2006 in opstand.   

Religieus 
Naast de criminele organisaties hebben ook een aantal Islamitische terroristische organisaties een thuishaven gevonden in dit onherbergzame gebied. Ook zij hebben belang bij het in stand houden van het conflict en het ontbreken van lokaal bestuur. Zij strijden voor de invoering van de Sharia, de Islamitische wet.  

Verloop van het conflict

Naast de dieperliggende oorzaken zijn er ook ontwikkelingen die het conflict op korte of lange termijn beïnvloeden. Hiermee worden gebeurtenissen uit een conflict bedoeld, zoals opstanden en vredesonderhandelingen.



(Bron: https://decorrespondent.nl/292/Waarom-gaan-er-Nederlandse-soldaten-naar-Mali-/12722732-b9534235)

Toeareg milities en het Malinese leger bevechten elkaar vanaf de jaren '90. Met hulp van de Algerijnse overheid is er al tweemaal een vredesakkoord gesloten. Ondanks het vredesakkoord van 1992 (Pacte National) blijven de gevechten doorgaan en ontstaat er ook een machtsstrijd tussen de verschillende Toeareg groeperingen. De echte slachtoffers van deze strijd zijn de burgers, omdat zowel het leger als de opstandelingen burgerslachtoffers niet schuwen.   

Desondanks ontstaan er lokale vredesinitiatieven, mede dankzij de inzet van de internationale Afrikaanse NGO “Synergies Afrique” en de nationale vrouwenbeweging “Movement National des Femme pour la Paix”. Ter ondersteuning van deze lokale initiatieven trekt de president de troepen die zich misdragen terug uit het noorden. Op lokaal niveau worden er vredesakkoorden getekend en staken strijders vrijwillig hun strijd. Ook de hulp van de United Nations Development Programme (UNDP) wordt ingeroepen. Onder leiding van de UNDP leggen de laatste actieve Toeareg groeperingen de wapens neer in mei 1995. De strijd wordt symbolisch beëindigd op 27 maart 1996 met een ceremoniële verbranding van meer dan 3000 wapens (de 'Flamme de la Paix').   

Daarna blijft het relatief rustig, al zijn er een aantal oud-strijders die zich in 2006 verenigen uit onvrede. Maar in juli 2006 sluiten ook zij een vredesakkoord met de overheid. Hierdoor ontstaat weer een splintergroepering van strijders (de ADC-IB) die het niet eens is met dit akkoord. Zij strijden verder onder leiding van Ibrahim Ag Bahanga. In 2008 veranderen deze opstandelingen hun naam in de “Alliance Touareg Nord Mali pour le Changement”(ATNMC).   

Wederom met hulp van de Algerijnse regering wordt er onderhandeld en komen de partijen regelmatig tot een staakt-het-vuren. Toch blijft het keer op keer fout gaan en ontstaan er toch weer schermutselingen. In januari 2009 wordt een grootscheepse aanval gelanceerd door de Malinese regering, waardoor het hoofdkwartier van de ATNMC “in Tinsalak wordt veroverd en vernietigd. De ATNMC-strijders sluiten zich uiteindelijk ook aan bij het vredesakkoord met de regering en hun voormalige leider Ag Bahanga vlucht het land uit.   

Op 17 januari 2011 komt het Libische volk in opstand tegen haar dictator Gadaffi. Op dat moment waren nog veel Toeareg bij hem in dienst als huurling. Toen de strijd kantelde en Gadaffi aan de verliezende hand was hebben zij van de gelegenheid gebruik gemaakt om terug te gaan naar Mali. Hierbij namen ze ook materieel en wapens van Gadaffi mee. Deze gewapende Toeareg milities sloten zich aan bij de MNLA (Mouvement National pour la Liberation de l’Azawad).   

Het Malinese leger moest een zware strijd voeren tegen de zwaarbewapende Toeareg milities en Ansar Eddin. De protesten eindigden met de afzetting van de president op 22 maart 2012. De hierdoor ontstane onrust bij de overheid bood Al Qaeda en de Toeareg milities de mogelijkheid het noorden van Mali stevig in handen te nemen. Samen hebben zij in april 2012 de onafhankelijkheid uitgeroepen van het gebied Azawad. Dit omvat ruim de helft van het oppervlakte van de staat Mali en de steden Timboektoe en Gao.   

In juni ontstaat er een conflict tussen de MNLA en de islamisten. De MNLA wordt verslagen door de islamitische opstandelingen. Deze breiden hun grondgebied langzaam uit. Op het moment dat zij dreigen op te rukken naar de Malinese hoofdstad Bamako grijpt Frankrijk in. Zij zenden een zwaarbewapende interventiemacht, welke binnen enkele weken alle bezette steden heroverd. Deze macht wordt ook ondersteund door andere landen en is goedgekeurd door de VN Veiligheidsraad. Ook de MNLA helpt mee de islamisten te verdrijven. De islamisten trekken zich terug in de woestijn, maar zijn nog niet verslagen. Zelfmoordaanslagen en ontvoeringen nemen zelfs toe. Intussen is een militaire opleidingsmissie van de EU (EUTM Mali) bezig met het opleiden van het Malinese leger, wat de territoriale integriteit en de democratische orde in het land moet ondersteunen. In de nog voortdurende strijd zijn mensenrechtenschendingen aan de orde van dag. Zowel de rebellen alsook het regeringsleger plunderen, moorden, verkrachten, maken burgerslachtoffers en gebruiken kindsoldaten.  

Actoren betrokken bij vredesinitiatieven
Los van de vredesonderhandelingen zijn er vaak ook burgerorganisaties actief om de vrede te bevorderen.

 


Op dit moment zijn er in Mali nog geen belangrijke internationale vredesinitiatieven, omdat niemand weet hoe het conflict beëindigd kan worden. Wel zijn er veel oproepen van internationale organisaties en hulporganisaties om de strijd te staken en de mensenrechtenschendingen te stoppen. De EUTM Mali kan worden beschouwd als een vredesinitiatief, omdat het als doel heeft de slagkracht van het Malinese leger te verbeteren, maar ook om het te leren omgaan met mensenrechten en het beschermen van burgers.

Links met Nederland
Nederland probeert op verschillende manieren bij te dragen aan vrede in de wereld. Zo ook in Mali. Onder dit kopje vind je meer informatie over de belangrijke rol die Nederland heeft gespeeld in het conflict in Mali.


Nederland draagt militair bij aan de VN missie MINUSMA en stuurt daarom 350 militairen en 30 politieagenten naar Gao (stad in het noorden van Mali).


De VN missie moet vooral de veiligheid en stabiliteit in het land herstellen. Om dat te kunnen bereiken gaat Nederland voornamelijk informatie verzamelen in het land, voor veiligheid zorgen (bijv. met Apache gevechtshelicopters) en burgers beschermen (bijv. door politieagenten op te leiden). In dit filmpje wordt uitgelegd wat nu precies de taken van de Nederlandse militairen zullen zijn. Hier wordt ook aangegeven waarom Nederlandse militairen naar Mali gaan en wat ze daar precies moeten doen.

Cijfers
Hoe zou je het conflict kunnen weergeven in cijfers? Soms kunnen cijfers de hevigheid van een conflict heel goed weergeven. In dit stuk vind je de belangrijkste cijfers over het conflict in Mali......

In maart 2013 waren er:

  • 350.000 gevluchte Malinezen, waarvan 200.000 in Mali zelf
  • 15 miljoen mensen getroffen door voedseltekorten in de Sahel


Juni 2014: 

  • 266.068 gevluchte Malinezen (volgens cijfers van OCHA). Bijzonder is dat er in Mali vrijwel niemand in vluchtelingenkampen zit. De meeste vluchtelingen worden door familie en vrienden en kennissen opgevangen.

Bronnen
Hieronder vind je interessante links naar media en websites.

Websites en Video

Website van de MNLA

Filmpje van leefgebied Toeareg en Azawad

Collectief van Toeareg artiesten in ballingschap

De website van de MINUSA

De blog van Bruce Whitehouse: Bridges from Bamako

Nederlandse Ministerie van Defensie over MINUSA



Artikels

Vrij Nederland van 07/12/2013: “Reconstructie. Waarom de Fransen écht naar Mali gingen” door Frank Renout

Foundation Max van der Stoel, 25/06/2014: “Verzoeningsdialogen in Mali: een aanvulling” door Nicolaas Vrijboer

AfrikaNieuws 30/10/2013: “Nederland en Mali” door Nicolaas Vrijboer

AfrikaNieuws 31/07/2014: “Touaregs willen eigen multi-etnische regio” door Carlos Zurutuza

Rapport van Amnesty International

AlJazeera op 17/01/2013: “Making sense of Mali’s armed groups” door May Ying Welsh

NYTimes op 29/07/2014: Paying ransoms, Europe bankrolls Qaeda terror door Rukmini Callimachi