Macedonië
augustus 2010
Inleiding
Macedonië was vroeger een deelrepubliek van het voormalig Joegoslavië. In 2001 brak er een korte strijd in Macedonië uit tussen de etnische Macedonische meerderheid en een militaire groepering van de Albanese minderheid. Deze groepering streefde naar onafhankelijkheid van de Albanese minderheid. Van 2001 tot 2005 heeft de NAVO meegeholpen aan het vredesproces, wat in 2005 afgerond is.
- Betrokken partijen
- De regering van Macedonië
- Het Albanese guerrillaleger UCK (Macedonisch Nationaal Bevrijdingsleger)
- NAVO
- EU
- Verenigde Staten
- Het conflict
De bevolking van Macedonië bestaat voor het grootste gedeelte uit ethische Macedoniërs en uit een etnische Albanese minderheid wat ongeveer 25 procent van de totale bevolking vormt. Bij het uiteenvallen van het voormalig Joegoslavië in 1991 heeft de toenmalige president van Macedonië het land zonder schermutselingen onafhankelijk weten te verklaren. De Albanese minderheid was echter tegen de nieuwe grondwet van Macedonië, omdat het Albanische gedeelte in deze grondwet de status van een etnische minderheid kreeg.
Tijdens de oorlog in Kosovo in 1998-1999 sloten veel Albanezen uit Macedonië zich aan bij het Kosovo Bevrijdingsleger wat streed voor onafhankelijkheid van Kosovo. Na het einde van de oorlog in Kosovo vond een kleine groep Albanezen in zowel Macedonië en over de grens in Kosovo dat de Albanische minderheid meer rechten behoorden te hebben op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid en politieke represenatie. Sommigen wilden zelfs een eigen staat. In 2000-2001 vormden daarom een aantal Albanese leden van het Kosovo Bevrijdingsleger het Macedonisch Nationaal Bevrijdingsleger (UCK).
Begin 2001 raakte het UCK slaags met het Macedonische leger. Het UCK wist het dorp Tetuvo, wat een groot gebied bestrijkt in het noorden en westen van Macedonië, in handen te krijgen. Veel Macedoniërs werden op grond van hun etniciteit door het UCK met geweld uit hun woongebieden verdreven. Tegelijkertijd trad het Macedonische leger en de politie zeer hard op tegen de Albanese minderheid, ongeacht of mensen actief waren voor het UCK of niet. In juni 2001 werd er een staakt-het-vuren afgekondigd nadat verschillende Albanese politieke partijen in het Macedonische parlement namens het UCK diens standpunten probeerden uit te leggen. Vanaf juli 2001 werd er over een vredesakkoord onderhandeld tussen het UCK en de Macedonische regering, waarbij de Europese Unie en de Verenigde Staten als mediators optraden. Op 13 augustus 2001 werd er een definitief vredesakkoord gesloten. In dit vredesakkoord was afgesproken dat de Albanese minderheid meer rechten zou krijgen en voortaan beschouwd zouden worden als burgers van Macedonië.
Tussen 2002 en 2005 heeft de Macedonische regering via meerdere grondwetwijzigingen de afspraken van het vredesakkoord doorgevoerd. Het UCK is in samenwerking met de NAVO in deze periode ontwapend. In september 2005 verklaarde de Macedonische regering dat alle afspraken volledig geïmplementeerd waren.
In april 2009 zijn er lokale en presidentsverkiezingen in Macedonië gehouden, die vreedzaam zijn verlopen.
Stand van zaken augustus 2010
Op dit moment is Macedonië een kandidaatslidstaat voor de Europese Unie. Macedonië voldoet nog steeds niet aan alle voorwaarden om lid te mogen worden van de EU, met name op het gebied van anti-discriminatiewetgeving.
Cijfers
Het UCK bestond op diens hoogtepunt uit 5000 tot 7000 mensen. Tijdens het conflict zijn ongeveer 170.000 mensen (voornamelijk Macedoniërs) gevlucht of met geweld uit hun woongebieden verdreven.
- Vredesproces en wederopbouw
- Nederlandse NGO's actief
- Betrokkenheid internationale gemeenschap bij het conflict
Zowel de Europese Unie als de Verenigde Staten waren als mediators betrokken bij de vredesonderhandelingen tussen de Macedonische regering in de UCK nadat beide partijen in juni 2001 een staakt-het-vuren hadden afgesproken. Na de ondertekening van het definitieve vredesakkoord installeerde de NAVO, op verzoek van de president van Macedonië, een troepenmacht in Macedonië die meegeholpen heeft aan de implementatie van het vredesakkoord. In 2003 is deze taak volledig overgenomen door de EU.
- Links en media
Media
NOS nieuws
Dossier Macedonië (bijgewerkt tot 2002):
http://nos.nl/archief/2004/nieuws/dossiers/macedonie/2001/portal/portal.html
Bekijk de "persoonlijke verhalen" achter het conflict.