Conflicten Teller nl

  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtsstrijd
  • Dit heeft nog niet geleid tot geweld of de spanningen gaan niet langer met geweld gepaard
  • Het conflict speelt nu, of niet langer dan een jaar geleden
  • Er is gewapende strijd om de macht over (een deel van) het land
  • Bij de strijd is minstens één regeringsleger en één andere gewapende groepering betrokken
  • Er is gewapende strijd geweest tussen gewapende groepen met meer dan 25 doden per jaar.
  • Er is nu geen grootschalige gewapende strijd meer, er is een vredesakkoord, staakt-het-vuren of het conflict is slapend
  • Er vallen (relatief) weinig doden door de strijd; minder dan 25 per jaar.
  • De oorzaken van het conflict zijn nog niet echt weggenomen.
  • Er kan opnieuw gewapende strijd uitbreken.
  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtstrijd.
  • Het conflict valt niet onder de bovenstaande 3 definities, maar is belangrijk genoeg om onder de aandacht te worden gebracht.
  • Bij dit conflict zijn filmpjes en/of teksten beschikbaar waarin de persoonlijke verhalen achter het conflict verteld worden.
  • KIik op de vertellerknop hierboven om de popup met de filmpjes te openen.

Aantal conflicten
in de wereld

Kirgizië

Floortje Vissers

Inleiding

In het Centraal Aziatische land Kirgizië hebben er in de afgelopen 20 jaar al drie maal grote uitbarstingen van geweld plaats gevonden. Onrusten tussen etnische Oezbeken en Kirgiezen. Deze onrusten spelen vooral in het zuiden bij de Vallei van Fergana en de steden Osj en Dzjalal-Abad, er zijn in totaal al duizenden doden gevallen. De eerste keer was begin jaren ’90 bij het zelfstandig worden van Kirgizië. De tweede keer genaamd de Tulpenrevolutie vond plaats in 2005, toen werd president Akajev afgezet . De laatste keer was in 2010 , daarop werd zijn opvolger Bakijev tot aftreden gedwongen. Volgens het hoofd van een onafhankelijke onderzoekscommissie naar het geweld in 2010 zijn de oorzaken van het geweld politiek fanatisme, geïnspireerd door etnisch-nationalisme.

Edit
Delete
Betrokken partijen
Kirgizische bevolking

Etnische Oezbeken in Kirgizië
Edit
Delete
Het conflict
Kirgizië is een voormalige communistische deelrepubliek van de Sovjet-Unie. In 1991, na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, zijn er lukraak grenzen getrokken. Zo is er na de Kirgizische onafhankelijkheid een staatsgrens getrokken tussen Kirgizië en Oezbekistan, met als gevolg dat veel etnische Oezbeken ineens bij Kirgizië hoorden.


Oorsprong van het conflict


Voorheen behoorde je tot een bepaald volk en werd je niet aangesproken op je nationaliteit omdat iedereen bij de Sovjet-Unie hoorde. De Vallei van Fergana is belangrijk omdat het een vruchtbaar gebied is en de ‘graanschuur van Centraal Azië wordt genoemd’. Door het uiteenvallen van de Sovjet-Unie werden de grenzen belangrijker en werd deze Vallei opgedeeld onder Kirgizië, Oezbekistan en Tadzjikistan. Osj is de op een na grootste stad van Kirgizië gelegen in het zuiden bij de vallei van Fergana.



In het zuiden van Kirgizië wonen veel Oezbeken. Oezbeken en Kirgiezen lijken op het eerste gezicht veel op elkaar, ze hebben hetzelfde uiterlijk, spreken dezelfde taal en zijn beide voornamelijk Islamitisch. Toch verschillen deze bevolkingsgroepen veel van elkaar. Ten eerste is Oezbekistan veel moderner dan Kirgizië. Oezbekistan heeft veel grondstoffen en de bevolking is van origine boer waardoor zij gewend waren om op vaste plaatsen te werken en wonen. De Kirgiezen daarentegen zijn van origine nomaden waardoor zij het niet gewend waren om op vaste plaatsen te leven. Daar komt bij dat Kirgizië minder grondstoffen heeft waardoor het land armer is. Dit brengt zowel politieke, sociale als culturele onrust met zich mee tussen deze twee bevolkingsgroepen in Kirgizië. In de communistische tijd was weinig te merken van de verschillen doordat de leider van de Sovjet-Unie, Rusland, iedereen gelijk hield. Het maakte voor de inwoners niet uit of hun land grondstoffen bevatte, want hoe veel of hoe weinig je ook werkte je kreeg toch allemaal evenveel. Je moest doen wat de staat je opdroeg en indien je dat niet deed dan werd je vervolgd.


Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie werd duidelijk dat Oezbekistan rijker was. Veel Oezbeken zijn inmiddels zelfstandige ondernemers. Dit in tegenstelling tot de grote werkloosheid onder Kirgiezen. Er kwamen geen subsidies meer vanuit Rusland en de prijzen van olie en gas werden hoger waardoor het land steeds armer werd. In het zuiden van Kirgizië is dit verschil rondom de Vallei van Fergana goed te zien, waar zowel etnische Oezbeken als Kirgiezen wonen. De Oezbeken zijn daar veel welvarender dan de Kirgiezen.



Onrust 1990

In 1990 net voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie brak er onrust uit in de Vallei van Fergana, de stad Osj en omstreken. Onder invloed van Gorbatsjov en diens ‘glasnost’ oftewel openheid durfden steeds meer burgers hun mening te geven en kwamen zij in opstand. Er was een conflict over de verdeling van woningen en andere voorzieningen in de Valei van Fergana. De Oezbeken in het zuiden wilde dat de Oezbeekse taal werd geaccepteerd in Kirgizië, evenals de Oezbeekse cultuur waar de Kirgiezen het niet mee eens waren. Dit monde uit in grote rellen, plunderingen, brandstichting, verkrachtingen en mishandelingen. Er zijn in totaal 120 Oezbeken vermoord, 50 Kirgiezen en 1 Rus. Doordat er veel Russische legers gestationeerd waren in het gebied waren zij meteen ter plaatse. Het duurde een week voordat zij alles onder controle hadden. Dit kwam doordat er destijds nog veel Russische legers waren, nadat de Sovjet Unie uiteen viel waren zij er echter niet meer. Hierna hebben er nog meerdere conflicten plaats gevonden in het grensgebied in de Fergana Vallei, het duurde echter tot 2005 voordat er weer een grote volksopstand ontstond.



Tulpenrevolutie in 2005

In 2005 vond er een volksopstand plaats met als directe aanleiding de vermeende fraude bij de presidentsverkiezingen. De aanhangers van president Askar Akajev kwamen voornamelijk uit het noorden van Kirgizië en zijn tegenstanders uit het Zuiden, waar veel etnische Oezbeken woonachtig zijn. Akayev werd president met de steun van het westen, hij was een van de democratische leiders van de Sovjetstaat. Na twee keer te zijn herkozen was er in 2002 een protest tegen de president omdat hij mensen in de regering had zitten die verdacht werden van machtsmisbruik. Deze moesten terechtstaan, wat de president niet wilde en hier kwamen de burgers tegen in opstand. De president wilde namelijk hervormingen doorvoeren en de parlementariërs wilden dit niet. Hierdoor ontstonden er rellen tegen de regering wat een ketting reactie veroorzaakte door heel het land.


De achterliggende oorzaak van het conflict was wederom dat de etnische Oezbeken in het zuiden wilden dat de Oezbeekse taal en cultuur erkend zou worden in Kirgizië. Zij hadden het gevoel gediscrimineerd te worden in Kirgizië. Zo is de Russische taal wel erkend omdat die taal het land kan ontwikkelen, terwijl er een groter aantal Oezbeken dan Russen woonachtig zijn in Kirgizië. Er barstte een volksopstand los waarbij voor- en tegenstanders van de president met elkaar in gevecht raakten. Er zijn zeker tien doden gevallen in de hoofdstad Bisjkek, waarbij de opstandelingen de president dwongen om af te treden. Een van de belangrijkste oppositieleiders Koermanbek Bakijev uit het zuiden is daarna president geworden.



2010

In de tijd dat President Koermanbek Bakijev aan de macht was zijn er meerdere protesten geweest. Bakijev gaf aan zijn macht te willen indammen en de macht van het volk te willen vergroten. Hier kwam alleen nooit iets van terecht, er was geen democratie, de politiek was corrupt waardoor de onrust steeds groter werd. Het geweld in 2010 leek op genocide, het leger ging door middel van het analyseren van foto’s en videobeelden van ooggetuigen de straat op om Oezbeken aan te pakken. De Internationale Commissie geeft echter de voorkeur aan een meer "neutrale" definitie. De gebeurtenissen in Kirgizië vallen volgens de commissie te beschouwen als een "misdaad tegen de menselijkheid".


De directe aanleiding tot de uitbarsting van geweld in 2010 zijn volgens speculaties een restaurantrekening die betaald moest worden door een Kirgies of een Oezbeek. Er vonden plunderingen plaats, verkrachtingen, mensen werden in brand gestoken. Dit met als gevolg dat er duizenden mensen vluchten naar buurland Oezbekistan. Er zijn vermoedelijk 470 doden gevallen, waarvan drie kwart Oezbeeks waren en een kwart Kirgies. President Bakijev is afgezet en is opgevolgd door de huidige President Roza Otoenbajeva.


Edit
Delete
Het vredesproces en wederopbouw

Op het moment is het redelijk rustig in Kirgizië. In het najaar van 2010 heeft het grootste gedeelte van de Kirgizische bevolking volgens een referendum gekozen voor een nieuwe grondwet.


Kirgizië werd een parlementaire democratie waarbij de macht van de president is ingedamd. Volgens internationale waarnemers zijn de parlementsverkiezingen in oktober 2010 succesvol verlopen en is er een grote stap gemaakt richting een democratische staat . Roza Otoenbajeva is de nieuwe president en internationale organen houden de situatie in Kirgizië in de gaten zodat het land zich kan ontwikkelen als een democratische samenleving. Toch heeft het land nog een lange weg te gaan zo is op 11 augustus 2011 een etnische Oezbeek uit het zuiden van Kirgizië gemarteld en gefolterd door de politie omdat hij niet wilde bekennen deel te hebben genomen aan het conflict in 2010. De man is aan zijn verwondingen overleden aldus Human Right Watch.

De internationale gemeenschap houdt zich opvallend afzijdig van de conflicten in Kirgizië. Zowel Rusland als Amerika hebben beide een militaire basis in het land en zijn gebaad bij een stabiel klimaat in Kirgizië. Toch houden zij zich afzijdig uit angst dat de onrust overslaat naar de omliggende landen. Vluchtelingen in een vluchtelingenkamp in het grensgebied tussen Oezbekistan en Kirgizië gaven aan dat de interim-regering pas vijf dagen na het losbarsten van het geweld actie ondernamen om de orde te herstellen. Er is geen gefundeerde angst dat de landen Oezbekistan en Kirgizië met elkaar in conflict komen in de toekomst. Oezbekistan gooit de grenzen open voor vluchtelingen en wordt gezien als de ‘good guy’ in het conflict.



Edit
Delete
Internationale gemeenschap
Er zijn verschillende organisaties vanuit de internationale gemeenschap actief in Kirgizië. Deze organisaties werken aan het behoud van stabiliteit in het land.


OVSE: Kirgizië is lid van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). Deze organisatie wil de samenwerking tussen lidstaten bevorderen op militair, humanitair en economisch gebied. Voor Europa is de stabiliteit in Kirgizië erg belangrijk vanwege de energievoorziening voor EU-lidstaten uit Centraal Aziatische landen.

Raad van de Europese Unie: De EU zal Kirgizië blijven steunen via bijstandsprogramma’s waarbij het land geholpen zal worden met de uitvoering van het hervormingsplan. Daarnaast zal de EU bijdragen aan de kosten aan het grootschalige onderzoek naar de oorzaken van de conflicten.

Onafhankelijke internationale commissie: Er heeft een onderzoek plaats gevonden naar de oorzaken van het geweld in 2010 in Kirgizië. De conclusies uit dit rapport zijn onder andere dat Kirgizië de rechten van de Oezbeekse minderheid niet erkent en dat het land een nationalistisch karakter heeft. Kirgizië heeft het rapport echter niet geaccepteerd en heeft het hoofd van de commissie de toegang tot het land ontzegd.

Edit
Delete
Berokkenheid kinderen en vrouwen
Door het geweld zijn veel mensen uit Kirgizië gevlucht. Er was veel geweld naar vrouwen en kinderen.

Van de gevluchte bevolking in het zuiden van Kirgizië tijdens de rellen in 2010 was 90% kind, vrouw of oudere. Hulpverleners ter plaatse hebben de kinderen psychosociale hulp geboden. Tijdens het conflict zijn er veel vrouwen en meisjes verkracht wat enorme psychische en lichamelijke problemen met zich mee brengt. Volgens de heersende cultuur in Kirgizië mogen zij niet trouwen en geen gezin onderhouden. Zij zullen moeten verhuizen naar een onbekende plaats en daar verder leven in schaamte. De verkrachtingen hebben hoogstwaarschijnlijk 20 jaar lang aangehouden alleen werd dit stil gehouden vanwege de angst voor gewelduitbarstingen. Het zou kunnen dat het op dit moment ook nog steeds speelt maar dat het om dezelfde redenen wordt verzwegen.
Edit
Delete
Links en downloads
Hier vind je links naar artikelen en websites over dit conflict.


Rapporten

Buitenlandse Zaken: Raad van de Europese Unie, Brussel: Persmededeling. 2010. pag. 17.

Independent International Commission. Rapport of inquiry into the events in southern Kyrgyzstan in june 2010. 2011. URL: http://www.k-ic.org/images/stories/kic_report_english_final.pdf


Boeken

Ginkel, v. W. Reishandboek Oezbekistan en Kirgizstan. 1998. blz 23.

Miles, J.C. De brokken van de SovjetUnie: ‘we moesten alles veranderen – Michael Gorbatsjov’. 2005. Blz. 33.

Thomas, P. Na de Sovjet-Unie: Centraal Aziatische staten. 1993.


Websites

Asia Times. Fergana's ghosts haunt Central Asia. 2005.  URL: http://www.atimes.com/atimes/Central_Asia/GC24Ag01.html

Free Press Unlimited. Debat: Kirgizië in het duister. 2010.  URL: http://www.freepressunlimited.org/en/node/228?page=2

Human Right Watch. Kyrgyzstan: A Death Follows Police Torture: Extortion Cases Targeting Ethnic Uzbeks. 2011. URL: http://www.hrw.org/news/2011/08/11/kyrgyzstan-death-follows-police-torture

Linkse Socialistische Partij. Kirgizië. Revolutionaire beweging werpt regering op een dag omver. 2010. URL: http://www.socialisme.be/lsp/archief/2010/04/13/kirigizie.html

New York Times. Soviets Report New Clashes In Central Asian City of Osh. 1990. URL: http://www.nytimes.com/1990/07/18/world/soviets-report-new-clashes-in-central-asian-city-of-osh.html

Radio Free Europe: Radio Liberty. 10 Things You Need To Know About The Ethnic Unrest In Kyrgyzstan. 2010. URL: http://www.rferl.org/content/10_Things_You_Need_To_Know_About_The_Ethnic_Unrest_In_Kyrgyzstan/2071323.html

Unicef. Kinderen in Kirgizië hard getroffen. 2010. URL: http://www.unicef.nl/nieuws/berichten/2010/06/15/kinderen-in-kirgizie-hard-getroffen.aspx

Wereldjournalisten. Een Oezbeeks Sebrenica. 2011. URL: http://www.wereldjournalisten.nl/artikel/2011/06/14/een_oezbeeks_srebrenica/

WOMEN INC. Noodhulp slachtoffers geweld en verkrachting Kirgizië. 2010. URL: http://www.womeninc.nl/page/22370/nl