Onrust Kenia - vijf jaar later. Hoe is het nu?
Kenia
mei 2010
Inleiding
Begin 2008 vonden er in Kenia grote gewelddadigheden na de verkiezingen plaats, waarvan de gevolgen nog steeds merkbaar zijn. Verder leven er in Kenia een groot aantal verschillende bevolkingsgroepen, waartussen vaak meerdere conflicten zijn uitgebroken, zowel over etnische en culturele kwesties als over de verdeling van land.
- Betrokken partijen
- - Meerdere politieke en gewelddadige conflicten tussen verschillende bevolkingsgroepen
- Het conflict
Kenia werd in 1964 onafhankelijk en heeft – in tegenstelling tot veel andere Afrikaanse staten - slechts twee grote gewelddadige conflicten gekend.
In 1982 vond er een gewelddadig conflict over de politieke macht in het land plaats. Na de onafhankeljkheid was Kenia een éénpartijenstaat geworden en werd het land bestuurd door een dictatuur. Vanaf 1978 was dit Daniël Arap Moi. Begin jaren ‘’80 onstond er een grote weerstand tegen het dictatoriale regime onder de bevolking, met grote maatschappelijke onrust als gevolg. Het resultaat was een poging tot een politieke coup door de luchtmacht van Kenia. De regering wist deze coup echter te overleven en trad hard op tegen diegene die mee hadden gewerkt aan de poging. In het noorden van Kenia waar grote delen van de luchtmacht zich ophielden werden veel dorpen en steden door het leger bezet en in de hoofdstad van Kenia braken verschillende gewelddadigheden uit. De regering wist uiteindelijke de gehele luchtmacht, die bestond uit 3000 man, te arresteren. De mislukte coup vormde wel het begin van een democratiseringsproces in Kenia. Na 1982 kwamen er steeds vaker protesten tegen het toenmalige regime en werd er geroepen om democratische hervormingen, die in de jaren ’90 ook daadwerkelijk ingevoerd werden. In 2002 vonden er verkiezingen plaats waarbij Arap Moi, die tot dan toe altijd aan de macht was gebleven, van deelname was uitgesloten.
Het tweede grote conflict in Kenia vond plaats begin 2008. In december 2007 vonden er presidentsverkiezingen in Kenia plaats. De toenmalige president Kibaki en presidentskandidaat van de Kikuyu bevolking won de verkiezingen, terwijl de peilingen hadden aangegeven dat de leider van de oppositie (die weer behoorde tot een andere bevolkingsgroep) zou gaan winnen. Na de verkiezingen ontstonden er in 2008 bloedige rellen tussen meerdere etnische bevolkingsgroepen in het land, omdat volgens een aantal bevolkingsgroepen de verkiezingen niet eerlijk waren verlopen. Een diepere oorzaak is een economische achterstelling van een groot deel van de bevolking, waarbij één bevolkingsgroep (de Kikuyu) de meeste economische en politieke macht sinds de onafhankelijkheid in handen heeft gehad. Door het geweld kwamen er iets meer dan duizend burgers om het leven en sloegen meer dan een kwart miljoen mensen op de vlucht.
Na het einde van het geweld stelde de Keniaanse regering een commissie (de commissie Waki) in die het geweld wat na de verkiezingen was ontstaan diende te onderzoeken. In 2008 publiceerde de commissie Waki hun onderzoeksrapport en diende de commissie bij toenmalig VN Secretaris Kofi Annan een lijst met mogelijke schuldigen in. In juli 2009 heeft Kofi Annan deze lijst doorgestuurd naar het Internationaal Strafhof in Den Haag. De Keniaanse regering heeft toen de opdracht gehad zelf een tribunaal in te stellen om de schuldigen te vervolgen.
Verder hebben er in Kenia sinds diens onafhankelijkheid veel conflicten tussen verschillende bevolkingsgroepen plaatsgevonden. Kenia heeft meer dan 30 miljoen inwoners en in het land leven een groot aantal verschillende bevolkingsgroepen. In de periode 2002-2010 hebben er tussen verschillende bevolkingsgroepen meer dan tien conflicten plaatsgevonden, vaak over de verdeling van land, het stelen van vee, oude culturele en etnische verschillen (bijvoorbeeld de Pokot en de Turkana stammen over vee in 2006).
Stand van zaken mei 2010
Er is op dit moment een speciaal tribunaal in Kenia opgezet om de aanstichters van de gewelddadigheden te kunnen vervolgen. Echter, dit proces verloopt zeer moeizaam door onenigheid binnen de regering en verschillende tegenstrijdige belangen. Sinds kort bemoeit het Internationaal Strafhof zich met de stand van zaken in Kenia, en het ziet er naar uit dat het Internationaal Strafhof zelf een tribunaal in Den Haag zal gaan opzetten om de schuldigen te kunnen berechten.
Cijfers
Het is moeilijk om betrouwbare cijfers te vinden over de stammenconflicten in Kenia. Tijdens het grote conflict wat uitbrak na de verkiezingen eind 2007 zijn er in totaal zo’n 1500 mensen om het leven gekomen en hebben meer dan een kwart miljoen mensen moeten vluchten uit hun woongebied.
- Vredesproces en wederopbouw
Lokale en internationale vredesopbouw projecten en organisaties
- Betrokkenheid vrouwen bij het conflict
- Door het geweld dat na de verkiezingen uitbrak zijn veel mensen gevlucht. Veel vrouwen en kinderen hebben nog niet naar huis kunnen terugkeren en leven nog steeds in vluchtelingenkampen.
Veel vrouwen hebben moeten vluchten voor het geweld wat uitbrak na de verkiezingen eind 2007 en leven nog steeds in opvangkampen. De Waki commissie heeft ook geprobeerd het seksuele geweld wat tijdens de gewelddadigheden plaatsvond te onderzoeken, maar het bleek erg moeilijk om te bewijzen wat er allemaal gebeurd was en om daders te vinden en aan te houden. Verkrachting is nog steeds een groot probleem in Kenia, waar vrouwen in de praktijk minder rechten hebben dan mannen. Verschillende vrouwenorganisaties in Kenia proberen dit te veranderen, bijvoorbeeld de Federation of Women Lawyers-Kenia (FIDA-Kenya).
Onder de kwart miljoen mensen die vluchtten toen de gewelddadigheden rondom de uitslagen van de verkiezingen in 2007 uitbraken, waren ongeveer 100.000 kinderen. Nog steeds leeft meer dan de helft van deze kinderen in opvangkampen verspreid over heel Kenia. Er zijn veel NGO’s, zowel vanuit Nederland als andere landen, aan het werk in deze kampen om ervoor te zorgen dat de kinderen genoeg water, voedsel en medische verzorging hebben en naar school kunnen.
Meer dan de helft van de huidige bevolking van Kenia is jonger dan 18 jaar, wat betekent dat de komende jaren een nieuwe generatie het land zal moeten gaan leiden. In maart 2010 kwamen in de hoofdstad van Kenia meer dan 1000 jongeren bijeen om te praten over hun toekomst en de toekomst van het land. Ze spraken onder andere over educatie, gezondheidszorg, de economie en veiligheid (zie www.unicef.org/infobycountry/kenia).
- Links en downloads
- Hier vind je links naar interessante websites en artikelen over dit conflict.
Media
NRC Handelsblad
Nieuwsthema Crisis in Kenia (2008):
http://www.nrc.nl/nieuwsthema/kenia/
Volkskrant
5 vragen en antwoorden over Kenia (31 januari 2008):
http://www.volkskrant.nl/binnenland/article500195.ece/5_vragen_en_antwoorden_over_Kenia
Rapporten
Ploughshares
Armed Conflicts Report – Kenya (Engelstalig):
http://www.ploughshares.ca/libraries/ACRText/ACR-Kenya.html
Bekijk de "persoonlijke verhalen" achter het conflict.