Conflicten Teller nl

  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtsstrijd
  • Dit heeft nog niet geleid tot geweld of de spanningen gaan niet langer met geweld gepaard
  • Het conflict speelt nu, of niet langer dan een jaar geleden
  • Er is gewapende strijd om de macht over (een deel van) het land
  • Bij de strijd is minstens één regeringsleger en één andere gewapende groepering betrokken
  • Er is gewapende strijd geweest tussen gewapende groepen met meer dan 25 doden per jaar.
  • Er is nu geen grootschalige gewapende strijd meer, er is een vredesakkoord, staakt-het-vuren of het conflict is slapend
  • Er vallen (relatief) weinig doden door de strijd; minder dan 25 per jaar.
  • De oorzaken van het conflict zijn nog niet echt weggenomen.
  • Er kan opnieuw gewapende strijd uitbreken.
  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtstrijd.
  • Het conflict valt niet onder de bovenstaande 3 definities, maar is belangrijk genoeg om onder de aandacht te worden gebracht.
  • Bij dit conflict zijn filmpjes en/of teksten beschikbaar waarin de persoonlijke verhalen achter het conflict verteld worden.
  • KIik op de vertellerknop hierboven om de popup met de filmpjes te openen.

Aantal conflicten
in de wereld

Irak

Nathalie Roos

Inleiding

In 2003 zijn de VS samen met Groot-Brittannië en Australië Irak binnen gevallen om dictator Saddam Hoessein te verdrijven. Dit heeft geleid tot grote instabiliteit in het land en een burgeroorlog tussen verschillende bevolkingsgroepen. Op dit moment zijn verschillende Westerse landen bezig met de heropbouw van Irak. Er vinden nog steeds regelmatig aanslagen en gewelddadige acties plaats.

Edit
Delete
Betrokken partijen

Het conflict in Irak is in twee fasen in te delen waarin verschillende partijen optreden. Hieronder zijn de belangrijkste betrokken partijen weergegeven per fase.



Irakoorlog (2003):

- Regering van Irak (onder leiding van Saddam Hoessein)

- Coalition of the Willing, met onder andere de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Australië (met verbale steun van de Nederlandse regering)


Burgeroorlog in Irak sinds 2003

- Stabilisation Force Iraq (met onder andere de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Nederland).

- Soennitische militante groepering

- Sjiitische militante groepering

- Ba’athisten

-Regering van Irak

Edit
Delete
Het conflict

In 1958 wordt de derde en laatste koning van Irak afgezet tijdens een militaire coup, onder leiding van generaal Abdul Quasim. Irak wordt een republiek. De militaire machthebbers zoeken toenadering tot de Sovjet-Unie en in de decennia die volgen wordt een hechte band gesmeed tussen de Irakese leiders en het Kremlin. Deze toenadering tot het communisme komt goed uit voor de socialistische Baath-partij. De partij wint gaandeweg aan invloed en pleegt in 1963 een nieuwe staatsgreep. In de daaropvolgende jaren komt er binnen de partij een radicale vleugel op, waaraan de jonge Saddam Hoessein deelneemt. In 1968 komt, door middel van een coup, Achmed Hassan al Bakr als president aan de macht. Zijn neef Saddam Hoessein wordt zijn rechterhand. Als president al-Bakr in 1979 aftreedt, wordt Saddam Hoessein de nieuwe leider van Irak.


Bewind van Saddam Hoessein

Onder zijn bewind worden de Koerden en de Sjiitische moslimgemeenschap in Irak onderdrukt, terwijl Soennitische moslims meedelen in de macht. In deze periode voert Irak verschillende oorlogen; de Iran-Irak oorlog tussen 1980 en 1988, waarbij Hoessein Koerden woonachtig in Irak met geweld en zelfs met gebruik van biologische wapens probeert te verdrijven. Tussen 1990 en 1991 komt Irak in oorlog met Koeweit, de zogenoemde Golfoorlog. Gedurende de Iran-Irak oorlog ontstaan er conflicten tussen Irak en Koeweit. Irak heeft zware schulden aan Koeweit, vanwege de financiering van de oorlog. Daarnaast beticht Irak Koeweit van het schenden van de grens tussen beide landen, door het bouwen van militaire installaties en het aanboren van oliebronnen aan de Iraakse zijde van de grens. Koeweit produceert ook teveel olie, waardoor de olieprijs daalt en Irak inkomsten misloopt. De onderhandelingen tussen beide landen lopen op niets uit en Irak valt op 2 augustus 1990 Koeweit binnen. De Golfoorlog komt ten einde wanneer een internationale coalitie, waaronder de Verenigde Staten, ingrijpt. Irak wordt verslagen en op 27 februari 1991 komt er een einde aan de Golfoorlog. Na de oorlog is er in de VS veel kritiek op het feit dat Saddam Hoessein nog altijd aan de macht is.

Na de aanslag op het WTC (9/11) begint de Verenigde Staten de ‘war against terror’. Een aantal landen wordt door de toenmalige Amerikaanse president George W. Bush tot de ‘as van het kwaad’ benoemd; namelijk die landen die zich schuldig zouden maken aan het beschermen van terroristen. Een van de landen op deze lijst is Irak. Er is echter geen bewijs dat de regering van Saddam Hoessein steun heeft verleend aan Al Qaida. In 2002 beschuldigt de VS Hoessein ervan massavernietigingswapens te ontwikkelen en te verbergen. Via een VN resolutie wordt Irak gedwongen om inspecteurs toe te laten om onderzoek te doen naar mogelijk geheime wapens. Er wordt echter niets gevonden.


Irakoorlog

Begin 2003 vormt de VS, in samenwerking met onder andere Groot-Brittannië en Australië, de ‘Coalition of the Willing’. Deze coalitie stelt een ultimatum aan Saddam Hoessein; hij moet vóór 19 maart Irak verlaten. Hoessein weigert, waarop de VS, Groot-Brittannië en Australië Irak op 20 maart 2003 binnenvallen. Dit is het begin van de Irakoorlog. De oorlog begint met een precisie bombardement door de Amerikanen op Bagdad, genaamd: 'Operation Iraqi Freedom'. Na hevige gevechten en bombardementen in het gehele land trekken op 7 april 1991 coalitietroepen Bagdad binnen. Na twee dagen neemt het coalitieleger de stad in. Afbeeldingen en standbeelden van Saddam Hoessein worden vernield. Op 14 april 2003 wordt het presidentieel paleis in Tikrit ingenomen. Hiermee is het laatste steunpunt van Saddam Hoessein in Irak gevallen. In de dagen daarop wordt nog gevochten met de presidentiële garde (de elitetroepen van Saddam Hoessein), maar alle belangrijke punten zijn nu in handen van de coalitie. 


Ontwikkelingen na de 'irakoorlog'


Op 1 mei 2003 wordt de oorlog voorbij verklaard. Er wordt een stabilisatiemacht aangesteld, de Stabilisation Force Iraq. In 2004 wordt een interim-regering aangesteld en op 30 januari 2005 worden er voor het eerst weer vrije verkiezingen gehouden. Omdat geen enkele partij een duidelijke meerderheid aan stemmen behaalt, wordt er een regering van nationale eenheid gevormd.

Daarnaast ontstaat er een enorme jacht op Saddam Hoessein. Op 13 december 2003 wordt hij gevangen en berecht onder de Iraakse interim regering. Op 5 november 2006 wordt hij door het Iraaks Gerechtshof ter dood veroordeeld vanwege de moord op 148 Iraakse Sjiieten in 1982. Op 30 december 2006 wordt de executie van Hoessein voltrokken.


Sinds de beëindiging van de Irakoorlog in 2003 vinden er regelmatig terroristische acties en gewelddadige opstanden in Irak plaats. Daarbij staan Ba’athisten (voormalig coalitiegenoten van Saddam Hoessein), soennitische Arabieren en sjiitische moslims tegenover de stabilisatiemacht en de nieuwe Irakese regering, maar ook tegenover elkaar. Daarnaast is er een groot aantal buitenlandse strijders actief die Irak als het nieuwe grondgebied zien waar de ‘Jihad’ (Jihad betekent letterlijk moeite doen, hard werken om iets te bereiken. Er wordt onderscheid gemaakt tussen een innerlijke en een uiterlijke jihad. De innerlijke jihad verwijst naar de strijd tegen verleidingen en tegen het ego. De uiterlijke jihad verwijst naar de gewapende strijd tegen diegenen die de islam bedreigen. Over de precieze betekenis van het begrip jihad worden nog altijd vele discussies gevoerd).egen de Verenigde Staten wordt uitgevochten. De internationale militaire campagne, geleid door de Verenigde Staten en Groot-Britannië, wordt de War on Terror genoemd; de militaire, politieke en ideologische strijd tegen zogenoemde terroristische groeperingen.

De verschillende militante groeperingen zijn in grote delen van Irak actief. Gedurende lange tijd is Irak een van de meest onstabiele regio’s ter wereld. Tussen 2005 en 2009 trekken alle actieve Westerse landen in Irak hun troepen terug. Vanaf 2008 is naast de stabilisatiemacht het Irakese leger actief in het bestrijden van de militante groeperingen Op 1 januari 2010 is de Stabilisation Force Iraq overgegaan in de United States Forces-Iraq.

In januari 2010 zijn er nog 112.000 Amerikaanse troepen in Irak actief. De definitieve terugtrekking staat gepland op 31 december 2011. Op 7 maart 2010 zijn er nieuwe parlementsverkiezingen. Op de dag van de verkiezingen vinden verschillende aanslagen plaats. Ondanks de kans op aanslagen is de opkomst erg choog. De oud-premier Ayad Allawi wint de verkiezingen.

De verkiezingen en de regeringsformatie vinden in juni 2010 plaats in verschillende Iraakse steden, waaronder Bagdad, Nasiriya en Basra.

Hoewel het geweld in Irak, met name in de hoofdstad Bagdad, verminderd is sinds 2009, vinden regelmatig aanslagen plaats. Eind mei en begin juni 2010 vinden er in korte tijd meerdere bomaanslagen plaats, met meer dan honderd burgerslachtoffers. De eis van de personen achter deze aanslagen zijn niet eenduidend. Veel voorkomende eisen zijn de terugtrekking van internationale strijdkrachten en het tegengaan van westerse invloeden.

Edit
Delete
Stand van zaken oktober 2011

Hoewel meerdere bronnen over de afgelopen jaren een (licht) positieve ontwikkeling van de veiligheidssituatie waarnemen, wisselen op de korte termijn verslechteringen en verbeteringen elkaar af.

Er is, met name in Centraal-Irak, sprake van etnisch en/of religieus gemotiveerd geweld, politiek geweld en zware criminaliteit. Het geweld komt voor in de vorm van bomaanslagen, schiet- en steekpartijen, ontvoeringen, intimidatie en andere mensenrechtenschendingen. Over het algemeen kan worden gesteld dat het geweld multi-dimensionaal (etnisch,religieus, politiek, crimineel) en soms willekeurig is. Het grootste deel van het geweld is gericht tegen personen die geassocieerd worden met de Iraakse overheid, inclusief politieagenten en militairen, politici, ambtenaren en rechters, en met de sjiitische islam, met name tijdens gebedsdiensten en pelgrimages. Ook deed zich geweld voor tegen etnische en/of religieuze minderheidsgroepen, zoals christenen en Koerden. Verder lopen onder meer homoseksuelen, tolken of Irakezen die op andere wijze voor internationale organisaties of de Amerikaanse aanwezigheid in Irak werken een verhoogd risico doelwit te zijn van geweld.

In juli 2011 zei de hoogste Amerikaanse bevelhebber in Irak, Ray Odierno dat er mogelijk een VN vredesmacht nodig zou zijn na het vertrek van het Amerikaanse leger in december 2011. De vredesmacht kon weleens nodig zijn als de spanningen tussen Koerden en Arabieren in het gebied (het olierijke noorden van Irak) niet zijn verminderd. De Iraakse Koerden willen een aantal delen van de provincies Ninevah, Tamim en Diyala onderdeel maken van een autonome Koerdische regio. De door Arabieren gedomineerde centrale regering is hier echter tegen. De speculeringen over een mogelijke VN vredesmacht roept de vraag op of de situatie in Irak stabiel genoeg is als het Amerikaanse leger zich in december 2011 terugtrekt, zoals is afgesproken in een veiligheidsovereenkomst gesloten tussen Washington en Bagdad. Op dit moment is de VN wel aanwezig in Irak met een missie genaamd UNAMI, die de Iraakse overheid steunt bij verkiezingen en wederopbouw en ontwikkelingswerk. Tot nog toe is er echter geen sprake van dat er een VN vredesmacht in Irak komt. Het Amerikaanse leger zal eind december haar troepen weghalen uit Irak. Er waren besprekingen met de Iraakse overheid om een kleine troepenmacht achter te laten in Irak, maar aangezien deze troepen geen immuniteit van rechtsvervolging krijgen wil Obama geen Amerikanen achterlaten. Wel blijft er een groep van 150 mensen van het ministerie van defensie achter om de Amerikaanse ambassade te beschermen en enige andere zaken te regelen.


Edit
Delete
Cijfers

Tussen 2003 en 2005 is Nederland militair actief geweest in Irak met gemiddeld 1200 troepen. Twee Nederlandse soldaten zijn in die periode omgekomen in Irak.


Tijdens de Irakoorlog zijn er onder de Irakese burgerbevolking tussen de 3200 en 4200 slachtoffers gevallen. Tevens zijn er zijn er 4.7 miljoen Irakezen ontheemd geraakt. 2 miljoen van deze Irakezen leven nu nog steeds als vluchteling in het buitenland. Een groot deel van hen leeft in Jordanië en Syrië.

In Nederland wonen ruim 49 duizend Irakezen. In 2009 vroegen 2.165 Irakezen asiel aan in Nederland.

Wat betreft het totaal aantal doden tussen 2003 en 2010 zijn er verschillende onderzoeken die allen andere aantal hebben; de meest gangbare schatting ligt rond de 100.000 Irakese burgerslachtoffers.


Edit
Delete
Betrokkenheid internationale gemeenschap

Vanaf het begin zijn er verschillende internationale actoren betrokken geweest bij het conflict in Irak. Het conflict maakt onderdeel uit van de internationale ‘War on Terror’. De oorlog is gestart door de Verenigde Staten. In de loop van de tijd zijn er steeds meer andere staten en internationale actoren – zoals de Europese Unie en de Verenigde Naties – bij de 'War on Terror' betrokken geraakt, waaronder Nederland. Inmiddels hebben alle internationale actoren, behalve de VS, Irak verlaten.


Edit
Delete
Betrokkenheid Nederland

Ook Nederland is als onderdeel van de internationale gemeenschap actief geweest in het conflict in Irak. Nederland steunde het binnenvallen van Irak door de VS en diens bondgenoten op diplomatiek niveau. Nadat Saddam Hoessein verdreven was, is ook Nederland van 2003 tot 2005 met militaire troepen actief geweest in Irak.


In Nederland was veel kritiek op de verbale steun die de Nederlandse regering aan de VS heeft gegeven voor het binnenvallen van Irak. In 2009 is er door de Commissie Davids een onderzoek gehouden naar de politieke steun van Nederland en de vraag of deze wel terecht was. Uit het onderzoek is gebleken dat de regering de Tweede Kamer te weinig over de situatie in Irak heeft geïnformeerd en er geen mandaat was om het binnenvallen van Irak te steunen.


Edit
Delete
Vredesproces en wederopbouw

Volgens Wolfowitz, de Amerikaanse onderminister van Defensie, is de grootste fout van de VS dat ze het verzet tegen de Amerikaanse bezetting heeft onderschat. Bijna dagelijks komen er in Irak Amerikaanse soldaten om door aanslagen. Het schijnbare gemak waarmee de Amerikanen en de Britten het regime van Saddam Hoessein verdreven, contrasteert op pijnlijke wijze met de moeizame wederopbouw na de oorlog. Vele Irakezen zijn blij dat Saddam Hussein is verdreven, maar klagen over de onveiligheid, de gebrekkige stroomvoorziening en het vaak arrogante optreden van de bezettingstroepen.

Niet alleen de veiligheid is een groot probleem, ook de opbouw van een nieuw democratisch bewind in Irak verloopt moeizaam.


Edit
Delete
Lokale en internationale vredesopbouw projecten en organisaties

Stichting Vluchteling: Stichting Vluchteling in sinds 1992 actief in Irak en richt zich in de hulpverlening momenteel op Centraal Irak en Noord Bagdad. De stichting zet zich onder andere in voor passend onderwijs aan ontheemde kinderen in Noord Bagdad en voor het in kaart brengen van en voorlichting geven over de gevaren van rond slingerende mijnen en ontplofte explosieven.

UNHCR: UNHCR richt zich op de bescherming van vluchtelingen in Irak en op het verstrekken van basis behoeften als water, eten, gezondheidszorg en onderwijs.

Artsen zonder grenzen: Artsen zonder grenzen steunt vanuit Jordanië een aantal ziekenhuizen in Irak met donaties van medicijnen en medische materialen. De organisatie trok zich in 2004, vanwege de groeiende onveiligheid, terug uit Irak.

Edit
Delete
Betrokkenheid vrouwen bij het conflict

Vóór de Irakoorlog waren vrouwen in Irak de meest progressieve vrouwen van het Midden-Oosten; in de grote steden waren veel vrouwen hoogopgeleid, aan het werk en gekleed volgens de laatste mode. Sinds 2003 is vanuit verschillende militante en religieuze groeperingen een toenemende druk ontstaan op vrouwen om zich meer te kleden en te gedragen naar de islamitische opvatting. Deze toenemende druk gaat steeds vaker gepaard met bedreigingen, aanslagen en eerwraak.


Gedurende dertig jaar zijn Irakese vrouwen regelmatig het slachtoffer geworden van gewapende conflicten. Sinds 2003 zijn steeds meer vrouwen gewond of gedood tijdens bomaanslagen, van huis verdreven of weduwe geworden. Vrouwen zijn regelmatig slachtoffer van seksueel geweld, kidnapping, mensenhandel en uitbuiting.

Decennia van geweld in Irak hebben tot gevolg gehad dat er relatief veel alleenstaande vrouwen aan het hoofd staan van een huishouden. Over het algemeen is hun positie kwetsbaar; vrouwen zijn in het dagelijkse sociale en economische verkeer voor veel zaken afhankelijk van hun man of een mannelijk familielid. De vaak noodgedwongen rol van de vrouw als kostwinner of verantwoordelijke voor het gezin wordt door mannen niet altijd geaccepteerd in de sociale structuur waarin deze vrouwen zich bevinden.

Volgens een rapport van het Rode Kruis tonen Irakese vrouwen ontzettend veel moed en veerkracht in het omgaan met de moeilijkheden die zij dagelijks tegenkomen. Zij zorgen voor hun familie, nemen deel aan de gemeenschap en vinden werk om hun gezin te kunnen onderhouden. Dit laat zien dat vrouwen in een oorlog niet noodzakelijkerwijs passief zijn of slachtoffer, maar actieve actoren die eigen keuzes maken en zelf het initiatief nemen voor het onderhouden van hun familie.


Edit
Delete
Betrokkenheid kinderen bij het conflict
Tussen 2003 en 2009 zijn zo’n drie miljoen kinderen hun ouders kwijtgeraakt. Veel van deze kinderen leven in weeshuizen of op straat. Ook kunnen veel kinderen nog niet naar school. Kinderen hebben ernstig te lijden onder het aanhoudende en willekeurige geweld, ontvoering en de gebrekkige veiligheidssituatie in het algemeen.

Dit geldt in het bijzonder voor ontheemde kinderen. Kinderen werden slachtoffer van bomaanslagen, aanslagen gericht op hun ouder(s) of andere familieleden,ontvoering en de bombardementen in de noordelijke grensstreek van de Koerdische regio door met name het Iraanse leger. Verder hebben kinderen in heel Irak te maken met huiselijk geweld. Gewapende groeperingen zoals Al-Qaida rekruteerden kinderen in Irak en gebruikten hen als strijders, zelfmoordterroristen, spionnen of in andere aan gewelddadigheden gelieerde functies. Het zou hierbij gaan om zowel jongens als meisjes. Een steeds groter wordend aantal jonge kinderen kampt met psychologische problemen als gevolg van de gewelddadigheden.
Edit
Delete
Links en downloads
Hier vind je links naar artikelen en websites over dit conflict.



Media

NOS Weblog Midden-Oosten – Bagdad

http://weblogs.nos.nl/midden-oosten/category/bagdad/

NOS Dossier Irak

http://nos.nl/dossier/123342-irak/


Rapporten

Verslag over het gebruik van kindsoldaten door de verschillende partijen, maart 2009 (Engelstalig):
http://www.un.org/children/conflict/english/iraq.html

Women in War; International Comite of the Red Cross in Iraq

www.icrc.org

Algemeen ambtsbericht Irak; Ministerie van Buitenlandse Zaken

www.iraqi-refugees.org


Websites

Amnesty International

Landeninformatie – Dossier Irak:

http://www.amnesty.nl/landen_dossier/5708

Vluchtelingenwerk

www.vluchtelingenwerk.nl