Conflicten Teller nl

  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtsstrijd
  • Dit heeft nog niet geleid tot geweld of de spanningen gaan niet langer met geweld gepaard
  • Het conflict speelt nu, of niet langer dan een jaar geleden
  • Er is gewapende strijd om de macht over (een deel van) het land
  • Bij de strijd is minstens één regeringsleger en één andere gewapende groepering betrokken
  • Er is gewapende strijd geweest tussen gewapende groepen met meer dan 25 doden per jaar.
  • Er is nu geen grootschalige gewapende strijd meer, er is een vredesakkoord, staakt-het-vuren of het conflict is slapend
  • Er vallen (relatief) weinig doden door de strijd; minder dan 25 per jaar.
  • De oorzaken van het conflict zijn nog niet echt weggenomen.
  • Er kan opnieuw gewapende strijd uitbreken.
  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtstrijd.
  • Het conflict valt niet onder de bovenstaande 3 definities, maar is belangrijk genoeg om onder de aandacht te worden gebracht.
  • Bij dit conflict zijn filmpjes en/of teksten beschikbaar waarin de persoonlijke verhalen achter het conflict verteld worden.
  • KIik op de vertellerknop hierboven om de popup met de filmpjes te openen.

Aantal conflicten
in de wereld

Birma (Myanmar)

Januari 2014 | Yvo Kieviet & Nicole Slootweg

Inleiding

Een van de langst slepende etnische conflicten van dit moment speelt zich af in Birma. Verscheidene etnische bewegingen vechten al decennialang tegen de regering. Ook is er onderling veel strijd. Sinds de staatsgreep van 1962 proberen de regerende militairen (ook wel de junta genoemd) hun grip op de etnische minderheden te versterken en hun identiteit af te zwakken. Hoewel de laatste jaren de weg naar vrijheid en democratie langzaam is ingezet, is de situatie in het geïsoleerde land nog steeds zorgelijk.

Edit
Delete
Chronologie van het conflict



1886  - Birma wordt een provincie van Brits-Indië.


1948  - Birma verkrijgt onafhankelijkheid van Groot-Brittannië. De etnische groeperingen Mon en Karen willen dat hun staten onafhankelijk worden en beginnen hun strijd tegen de overheid.


1962  - 
Militaire coup van Generaal Ne Win waarna de junta aan de macht komt. De grondwet wordt afgeschaft en het parlement ontbonden.


1982  - Wet inzake Staatsburgerschap wordt aangenomen: burgerschap kan vanaf nu alleen nog worden verkregen door nationale etnische groepen die kunnen bewijzen dat hun voorvaderen vóór 1824 in Birma woonden. De Rohingya’s kunnen dit niet bewijzen en worden officieel staatloos. 


1988  - Op 8 augustus van dit jaar eindigen grootschalige vredesdemonstraties in bloedige rellen.


1989  - Regering verandert naam van het land in Myanmar.


1990  - Oppositiepartij Nationale Liga voor Democratie wint overtuigend de verkiezingen, maar die worden door de junta ongeldig verklaard. Oppositieleider Aug San Suu Kyi wordt onder huisarrest geplaatst.


2007  - Boeddhistische monniken leiden een protestmars tegen de regering bekend als de Saffraan Revolutie.  Deze demonstratie wordt echter keihard neergeslagen door de junta. 


2008  - Cycloon Nargis zorgt voor een humanitaire ramp.


2010  - Eerste parlementaire verkiezingen sinds 1990. De Nationale Liga voor Democratie doet echter uit protest niet mee.

Edit
Delete
Betrokken actoren

In een conflict zijn altijd meerdere actoren betrokken. Dit kunnen organisaties zijn zoals politieke partijen, regeringen van betrokken landen,  rebellengroepen, of internationale organisaties zoals de Verenigde Naties. In sommige gevallen zelfs individuele personen, bijv. de president van een land of een rebellenleider. Hieronder staan de verschillende actoren en hun standpunten kort beschreven.





Nationaal




Sinds de staatsgreep in 1962 regeerde de militaire junta met ijzeren hand over Birma. Voor lange tijd schond het op grote schaal mensenrechten en sloeg het elke vorm van verzet met geweld neer. De junta is sinds 2011 officieel ontbonden. Er is daarvoor in de plaats een nieuwe burgerregering gekomen. Aan het hoofd van de huidige regering staat president Thein Sein. In de jaren daarvoor maakte hij ook deel uit van de junta. 


De grootste oppositiepartij is de Nationale Liga voor Democratie (NLD). Deze politieke partij is opgericht in de nasleep van de volksopstand in 1988. De leider van de NLD is Aung San Suu Kyi. Als dochter van een Birmese onafhankelijkheidsstrijder Aung San groeide zij al snel uit tot het symbool voor een vrij en democratisch Birma. In 1991 won zij zelfs de Nobelprijs voor Vrede. Zij is in totaal al meer dan vijftien jaar onder huisarrest geplaatst, maar weigert vooralsnog te buigen voor de regering.



Regionaal



Daarnaast zijn er nog tal van etnische nationalisten die zich al decennia tegen het regime verzetten. Zij vertegenwoordigen in nationale en regionale politieke partijen de etnische minderheden. De grootste van deze etnische groepen zijn:


De Kachin, vertegenwoordigt door de Kachin Independence Organisation, een overkoepelende organisatie die sinds 1961 strijd voor meer autonomie voor de Kachin. 


De Karen, vertegenwoordigt door de Karen National Union. De Karen voeren sinds 1949 een strijd voor autonomie tegen het regime van Birma.


De Rohingya, een islamitische minderheid die wordt gediscrimineerd omdat hen geen staatsburgerschap wordt toegekend. Ze worden door de overheid, maar ook door de boeddhistische Rakhine bevochten. Ze zijn volgens de Verenigde Naties de minderheid die het meest wordt vervolgd in Birma, omdat ze ook in de vluchtelingenkampen in Bangladesh niet veilig zijn. 


Vaak werken deze partijen samen met gewapende bewegingen voor de onafhankelijkheid van hun staat. Veel van deze milities hebben inmiddels een staakt-het-vuren verdrag getekend, maar die wordt in de praktijk niet altijd nageleefd. Vooral in de grensgebieden waar de Shan, Karen en Kachin leven komt het regelmatig tot gevechten tussen het nationale leger en gewapende milities. 



Internationaal



Tot slot speelt de internationale gemeenschap ook een rol in dit conflict. Sinds de volksopstand in 1988 hebben de Europese Unie (EU), Verenigde Staten (VS) en andere Westerse landen politieke en economische sancties aan Birma opgelegd. Dit deden zij als van vorm van protest tegen de dictatuur. Sinds de democratische hervormingen van afgelopen jaren zijn deze sancties verlicht. 


Buurlanden Thailand, China en India hebben zich nooit wat van de Westerse boycot aangetrokken. Deze landen hebben altijd handel gedreven met de junta. Zij houden de gevechten tussen het leger en rebellen aan hun grensgebied wel nauwlettend in de gaten. Het aanhoudende geweld heeft namelijk tot gevolg dat honderdduizenden mensen naar de buurlanden zijn gevlucht. Daarnaast kunnen de gevechten tussen de regering en rebellen een gevaar zijn voor investeringen. Zo heeft China veel geïnvesteerd in mijnen en dammen in de regio waar de Kachin wonen. Om deze investeringen niet door gevechten verloren te laten gaan heeft China veel invloed uitgeoefend om een wapenstilstand tussen de partijen te forceren.   
Edit
Delete
Onderliggende structuren


De onderliggende structuren van een conflict zijn de verschillende oorzaken die op politiek, economisch, religieus of sociaal vlak de basis van een conflict vormen. In het volgende stuk gaan we kijken welke politieke, economische, religieuze of sociale factoren van invloed zijn op het conflict in Birma




Politiek 


Bijna vijftig jaar lang was er sprake van een militair dictatuur in Birma. De junta trok alle politieke en bestuurlijke macht naar zich toe, omdat maar één partij werd toegestaan. Daarnaast werd de onafhankelijke media gecensureerd en verdwenen tienduizenden mensen om hun politieke voorkeur achter de tralies. Volgens de junta was dit nodig om de orde en eenheid van het land te kunnen behouden, maar tegenstanders zien het vooral als minachting en machtsmisbruik. Zij strijden juist voor meer vrijheid en democratie. Hoewel de junta inmiddels is opgeheven, zijn het staatshoofd en veel leden van het parlement ex-militairen. Daarnaast is vooralsnog een kwart van de zetels in het parlement gereserveerd voor het leger. In praktijk is Birma dus nog verre van volledig vrij en democratisch is.

Economisch


Ondanks dat het rijk is aan natuurlijke grondstoffen is Birma het armste land van de regio. In de kolonisatieperiode was Birma ’s werelds belangrijkste rijstproducent- en exporteur. Nadat de junta ongeveer vijftig jaar geleden de macht greep, ging het echter snel bergafwaarts met het land. Het doel van de junta was het realiseren van de “Birmese Weg naar het Socialisme”: het opbouwen van een sterke, socialistische economie. In werkelijkheid werd door de junta economisch wanbeleid gevoerd. Dit kwam mede doordat bijna alle buitenlandse bedrijven het land uit werden gedreven. De toenemende armoede zorgde dan ook regelmatig voor spanningen. De grootste handelspartners zijn de buurlanden Thailand, China en India. Dit heeft tot gevolg dat vooral Chinese investeerders de economie beheersen. Doordat deze het met de werk- en leefomstandigheden van de lokale bevolking niet erg nauw nemen, zorgt dat tevens voor veel spanningen. 


Religieus


De laatste jaren is het religieus fanatisme in Birma flink toegenomen. Maar liefst 90% van bevolking is boeddhistisch. Het overige deel bestaat voornamelijk uit christenen en moslims. Het zijn vooral deze islamitische en christelijke minderheden die steeds meer onderdrukt en gediscrimineerd worden. Religieus geweld wordt vooral gevonden in Rakhine, waar de boeddhisten zich hebben gekeerd tegen de moslim minderheden, de Rohingya. De politie grijpt soms in om de vrede te bewaren, maar in veel gevallen niet. Hele dorpen worden vernield en platgebrand door lokale boeddhistische bendes, waarin het vaak onduidelijk is in hoeverre deze gestuurd zijn door de regering of opgezet zijn door monniken. De regering onderneemt vrijwel niets tegen deze gewelddadigheden. Zij behandelt deze religieuze minderheden als tweederangs burgers en zien hen als ongewenste immigranten. Human Rights Watch spreekt dan ook van etnische zuivering. 


Sociaal

Er worden in Birma 135 etnische groepen erkend, die worden onderverdeeld in acht groepen. De grootste groep zijn de Birmanen, die ongeveer tweederde deel van de bevolking uitmaken. Zij wonen voornamelijk in de centrale en stedelijk gebieden van Birma. Het overige deel van de bevolking bestaat uit de Shan, Karen, Rakhine, Mon, Chin, Kachin en Karenni. Deze wonen grotendeels in de grensgebieden. Je kan dus spreken van een etnische lappendeken. Zoveel verschillen in etniciteit in één land zorgen voor een grote diversiteit, en doordat niet elke etnische groep gelijk behandeld wordt, ontstaan er al snel veel spanningen.  

Edit
Delete
Dynamiek



De huidige spanningen vinden hun oorsprong in de tijd van de Britse kolonisatie. Nadat Birma aan het einde van de 19e eeuw door de Britten werd ingelijfd, hanteerden zij de beruchte ‘verdeel-en-heers’ strategie. Het centrale deel van Birma kwam onder direct bestuur van de Britten te vallen. Dit hield onder andere in dat de Birmanen werden buitengesloten van het leger en de hoogste rangen van het bestuur. De grensgebieden van Birma behielden echter een bepaalde mate van zelfbestuur. Daar stond tegenover dat de grensgebieden als minder belangrijk werden beschouwd en op economisch vlak werden achtergesteld. Door deze economische, politieke en culturele verschillen ontstond er steeds meer ongelijkheid onder de verschillende etniciteiten in Birma. 

In de onderhandelingen die leidden tot de onafhankelijkheid heeft Aung San in het PangLong verdrag afspraken gemaakt met verschillende etnische groepen/staten. Als deze staten zich bij Birma zouden voegen (voor de kolonisatie was Birma namelijk nooit 1 land) zouden ze bepaalde mate van autonomie en zelfbestuur verkrijgen. Aung San werd echter vermoord, toen zijn opvolger U Nu deze afspraken uit wilde voeren ontstond er al snel onenigheid. 



Afwijkende talen, culturen, religies en ideologieën werden door het nationale leger regelmatig met geweld onderdrukt. Als gevolg hiervan groeiden het aantal gewapende bewegingen onder de etnische minderheden snel. Van een zogenaamde Unie van Birma was dan ook nauwelijks sprake. 
In 1962 vond een militaire staatsgreep plaats. Onder leiding van generaal Ne Win vond in 1962 een staatsgreep plaats en werd de grondwet afgeschaft, het parlement ontbonden en politieke tegenstanders gearresteerd. De Revolutionaire Raad trok alle macht naar zich toe. Zo werd bijvoorbeeld maar één politieke partij toegestaan: de Birmese Socialistische Programma Partij (BSPP). Ook werd de onafhankelijke media monddood gemaakt en alle handel genationaliseerd. Het waren vooral de etnische minderheden die leden onder deze ‘burmanisatie’, waarbij  elke vorm van vrijheid en democratie door de dictatuur uit de weg werd geruimd.


Het land isoleerde zich volledig van de internationale gemeenschap en werd daardoor steeds armer en armer. De onvrede onder de Birmese bevolking groeide dan ook enorm. Tijdens de zogenaamde 8888-opstand (die op 8 augustus 1988 plaatsvond) escaleerde dit volledig. Er vonden op de Birmese straten steeds meer protesten plaats. Deze werden in eerste instantie georganiseerd door studenten, maar die kregen al snel bijval van boeddhistische monniken, vrouwen en andere sympathisanten. De kleinschalige protesten veranderden in massademonstraties. Het leger sloeg de demonstraties keihard neer en naar schatting werden duizenden mensen gedood. Verder zijn na deze demonstraties vele oppositie groepen en etnische minderheden naar (grotendeels naar Thailand) gevlucht. Deze groepen werden vanuit het buitenland erg actief, omdat ze buiten Birma wel vrij actie konden voeren. 

Een soortgelijke situatie vond tijdens de Saffraan Revolutie in 2007 plaats. Na scherpe prijsstijgingen van brandstof en koopwaar groeide de onvrede onder de Birmese bevolking. Ook de boeddhistisch monniken hadden te zwaar te lijden onder deze maatregelen aangezien zij afhankelijk zijn van aalmoezen van de bevolking leven. Met geweldloze optochten trokken zij (herkenbaar aan hun saffraankleurige kleding) door de straten om hun ongenoegen te uiten. In de steden werden zij bijgestaan door tienduizenden burgers. Wederom greep de junta keihard in. 

Hoewel Ne Win zijn functie neerlegde werd al snel duidelijk dat zijn opvolger generaal Khin Nyunt het militaire bewind zou voortzetten. Birma was inmiddels omgedoopt tot Myanmar, maar deze naam wordt anno 2013 nog steeds niet door iedereen erkent. De nieuwe State Law and Order Restoration Council (SLORC) beloofde binnen een paar jaar verkiezingen. De populariteit van de NLD en leider Aung San Suu Kyi nam grote vormen aan. De eerste vrije verkiezingen in meer dan dertig jaar werden in 1990 met maar liefst 80% van de stemmen door de NLD gewonnen. Bang om alle macht te verliezen verklaarde de SLORC de verkiezingen als ongeldig en werden honderden gekozen oppositieleden de gevangenis in gegooid. 

De SLORC werd halverwege de jaren negentig vervangen door de State Peace and Development Council (SPDC). In praktijk werd de militaire dictatuur echter gewoon voortgezet. Aung San Suu Kyi bleef zich dapper verzetten tegen de junta, maar werd regelmatig onder huisarrest geplaatst. Inmiddels begon de internationale gemeenschap zich nadrukkelijk te bemoeien met de zorgelijke situatie in Birma. Als reactie op de mensenrechtenschendingen en de misstanden in de etnische gebieden legden de VS en EU economische en diplomatieke sancties op. Deze werden aangescherpt toen in 2007 de oplopende spanning in het land wederom escaleerde. Er kwam een protestbeweging op gang (ook wel de Saffraan Revolutie genoemd) waar vooral boeddhistische monniken een grote rol in speelden. Het leger greep hardhandig in waarbij kloosters werden ontruimd en monniken werden opgepakt of waren zelfs ‘verdwenen’. Van de beloofde hervormingen was dus nog steeds weinig te zien. 


De laatste jaren hebben er een aantal ontwikkelingen plaats gevonden waar met gemengde gevoelens tegen aangekeken kan worden. Enerzijds lijkt de weg naar vrijheid en democratie eindelijk te zijn ingezet. Zo werd in 2010 voor het eerst sinds twintig jaar verkiezingen gehouden en de junta afgeschaft. Na lange tijd worden politieke gevangenen (waaronder Aung San Suu Kyi) vrijgelaten, verschijnen weer onafhankelijke dagbladen op de markt en is vreedzaam demonstreren niet langer verboden. 
Anderzijds behouden in de huidige ontwikkelingen veel ex-militairen hun macht en is het land nog verre van democratisch. Het Birmese leger heeft in de loop der jaren een behoorlijk slechte reputatie opgebouwd. Ronselen van kindsoldaten, dwangarbeid, verkrachtingen, mensensmokkel, moord: met name in de grensgebieden zijn dit soort mensenrechtenschendingen aan de orde van de dag. Naar schatting zijn momenteel 125.000 moslims op de vlucht geslagen wegens aanhoudende aanvallen op hen door boeddhisten. De regering doet er weinig tegen. Daarmee lijkt een nieuw hoofdstuk in de bloedige geschiedenis van Birma te zijn aangebroken.

Edit
Delete
Actoren betrokken bij vredesinitiatieven


Civil society
(maatschappelijk middenveld) is het deel van de maatschappij waarin actieve burgers, zonder overheidsbemoeienis, voor hun belangen en idealen opkomen. Dit kan zowel op individuele basis als in groepsverband. De junta heeft echter decennialang de civil society in Birma in zijn greep gehouden. Door het invoeren van een eenpartijstelsel en mediacensuur beperkte het de Birmese regering de bewegingsvrijheid van de bevolking. Andersdenkenden verdwenen achter de tralies of moesten ondergronds opereren. 
Toch zijn er de laatste jaren signalen op te vangen dat de civil society weliswaar onderdrukt, maar niet volledig uitgeschakeld is. Tijdens de Saffraan Revolutie van 2007 gingen een groot aantal boeddhistische monniken de straat om op te komen voor de lijdende bevolking. Hoewel deze opstand bloedig werd neergeslagen, was het opmerkelijk dat juist deze groep zich ging inzetten voor meer democratie in Birma. De boeddhistische monniken bemoeiden zich (met uitzondering van de 8888-opstand) over het algemeen niet met politiek. Een jaar later sloeg wederom het noodlot toe in Birma toen de cycloon Nargis voor een humanitaire ramp zorgde. Door een gebrek aan daadkrachtig optreden van de regering zetten monniken en burgers zelf hulpacties op, en werden vele ontwikkelingsorganisaties opgezet. Inmiddels is ook de mediacensuur opgeheven en is de junta opgeheven. Hierdoor is er meer ruimte voor vredesinitiatieven onder actieve burgers en onafhankelijke organisaties. Van een florerende civil society is nog lang geen sprake, maar de eerste kleine stapjes daar naartoe zijn gezet.



Een niet-gouvernementele organisatie (NGO) is een organisatie die onafhankelijk van de overheid zich richt op een maatschappelijk belang. Voor veel NGO’s is het nog steeds onveilig om in Birma hun werk te doen. Met name in de conflictgebieden worden zij gehinderd door intimidatie. Ook stelt de huidige Birmese zich verre van coöperatief op. Toch zijn er een aantal actieve NGO’s in Birma. Zo is Artsen zonder Grenzen vooral actief in de bestrijding van HIV/Aids, tuberculose en malaria. De Women’s League of Burma (WLB) is een organisatie die opkomt voor mensenrechten en democratie in het algemeen en de rol van vrouwen daarin in het bijzonder. Daarnaast zich er nog tal van NGO’s, waaronder Amnesty International, Human Rights Watch en Freedom House, die de mensenrechtenschendingen in Birma nauwlettend in de gaten houden. Naast al deze international NGO’s, zijn er sinds 2008 ook veel Birmese NGO’s actief. 

Verder is er ook nog ASEAN, een organisatie waarin vertegenwoordigers van 10 landen uit Zuidoost Azië (waaronder Birma) samenwerken, met als doel stabiliteit en vrede in de regio. ASEAN heeft potentie om een sturende factor te zijn in vredesinitiatieven, omdat veel landen die lid zijn van ASEAN erop aandringen bij de Birmese regering om een einde te maken aan het conflict met de Rohingya’s. 

Edit
Delete
Links met Nederland

De Nederlandse overheid heeft lange tijd een ontmoedigingsbeleid gehanteerd t.a.v. zaken doen met Birma, met name vanwege de grootschalige praktijk van dwangarbeid. Dit beleid was afgeleid van de Europese sancties tegen het land. Deze sancties heeft de Europese Unie opgeheven per 22 april 2013, vanwege de democratische hervormingen in het land, echter is er nog wel een wapenembargo actief.  In mei 2013 is er een Nederlandse handelsmissie afgereisd naar Birma, onder leiding van minister Schulz, en er is daar een overeenkomst getekend op het gebied van waterbeheer met het Birmese ministerie van Transport. Verwacht wordt dat er in de toekomst nog meer van dit soort missies zullen plaatsvinden, want door de opheffing van de sancties zullen waarschijnlijk meer bedrijven gaan investeren in het land. Ontwikkelingssamenwerking met de Birmese overheid is daarentegen nog niet mogelijk. Wel heeft Nederland geld uitgetrokken voor verscheidenen initiatieven. Een van die initiatieven is de bestrijding van hiv/aids, tuberculose en malaria in Birma. Ook  draagt Nederland momenteel bij aan de opvang van Birmese vluchtelingen in Thailand. Met steun van Nederlands geld kunnen de Karen-vluchtelingen terugkeren naar huis. Helemaal onomstreden is dit initiatief overigens niet. In het oosten van Birma wordt nog steeds gevochten en lopen de vluchtelingen kans onderworpen te worden aan dwangarbeid. 

De onafhankelijke stichting Burma Centrum Nederland (BCN) is een belangrijke brug tussen Nederland en Birma. BCN ondersteunt al twintig jaar ngo’s, civil society programma’s, politieke partijen en etnische bewegingen die zich inzetten voor het bevorderen van democratie en vrede in Birma. 

Cijfers

3  - Aantal euro waarmee de gemiddelde Birmaan per dag mee moet rondkomen. 


25 - Procent van het aantal parlementszetels dat aan het leger wordt toegewezen. 


808.075 -        Aantal staatloze personen (mensen die niet als staatsburger worden erkend door de overheid) in Birma. 


2.000  -        Aantal politieke activisten in Birmese gevangenissen. 


550.000 -        Schatting van het aantal ontheemden binnen Birma.

 

Interessante links
Hieronder vind je een lijst met links van websites waarop je nog meer informatie kunt vinden over het conflict in Birma


Amnesty International:
http://www.amnesty.nl/mensenrechten/landen/myanmar


BBC - Myanmar Timeline:
http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-12992883


Burma Centrum Nederland:
http://www.burmacentrum.nl/landinformatie


Holland Doc - Birma VJ, berichten uit een gesloten land:
http://www.hollanddoc.nl/kijk-luister/documentaire/b/birma-vj-berichten-uit-een-gesloten-land.html


Human Rights Watch:
http://www.hrw.org/world-report/2013/country-chapters/burma?page=2


Marco Mezzera - Birma: oorsprong en evolutie van een militaire dictatuur:
http://www.internationalespectator.nl/system/files/20090900_is_art_mezzera.pdf


Harry van Bommel - Sancties Birma blijven nodig:
http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/20775_sancties_birma_blijven_nodig


Nieuwsuur - Birma op weg naar democratie:
http://nieuwsuur.nl/video/534141-birma-op-weg-naar-democratie.html


Minka Nijhuis - Wrok en onbegrip in Birma:
http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/3295313/2012/08/02/Wrok-en-onbegrip-in-Burma.dhtml