Conflicten Teller nl

  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtsstrijd
  • Dit heeft nog niet geleid tot geweld of de spanningen gaan niet langer met geweld gepaard
  • Het conflict speelt nu, of niet langer dan een jaar geleden
  • Er is gewapende strijd om de macht over (een deel van) het land
  • Bij de strijd is minstens één regeringsleger en één andere gewapende groepering betrokken
  • Er is gewapende strijd geweest tussen gewapende groepen met meer dan 25 doden per jaar.
  • Er is nu geen grootschalige gewapende strijd meer, er is een vredesakkoord, staakt-het-vuren of het conflict is slapend
  • Er vallen (relatief) weinig doden door de strijd; minder dan 25 per jaar.
  • De oorzaken van het conflict zijn nog niet echt weggenomen.
  • Er kan opnieuw gewapende strijd uitbreken.
  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtstrijd.
  • Het conflict valt niet onder de bovenstaande 3 definities, maar is belangrijk genoeg om onder de aandacht te worden gebracht.
  • Bij dit conflict zijn filmpjes en/of teksten beschikbaar waarin de persoonlijke verhalen achter het conflict verteld worden.
  • KIik op de vertellerknop hierboven om de popup met de filmpjes te openen.

Aantal conflicten
in de wereld

Burundi

Juni 2014 | Jessica Westdijk & Jojanneke Spoor

Inleiding

Burundi is een klein land in Midden-Afrika. Het land is erg arm vanwege slecht bestuur en jarenlange etnische conflicten. Meer dan 1 miljoen mensen moesten vluchten en meer dan 300.000 mensen zijn omgekomen. In 2000 werd een vredesakkoord getekend in Arusha, maar ook na de ondertekening duurde het conflict voort. In december 2008 legde de laatste grote rebellenbeweging de wapens neer. Sindsdien probeert Burundi tot een stabiele vrede te komen.

Edit
Delete
Chronologie


Onder dit kopje vind je data die belangrijk zijn in het conflict. Je kan zo  bijvoorbeeld snel zien in welk jaar opstanden plaats vonden of juist vredesverdragen werden ondertekend.


1962: Burundi wordt onafhankelijk van België. Tijdens het koloniale bestuur gebruikten de Belgen bestaande machtstructuren die ze verder uitbouwden en versterkten. De Tutsi minderheid werd op die manier de heersende klasse en nam de macht over na de onafhankelijkheid. 


1972: De Hutu-bevolking komt in opstand en begint systematisch Tutsi’s uit te moorden. Het Tutsi leger reageert door Hutu’s aan te vallen. Naar schatting komen 100.000 mensen om het leven, eenzelfde aantal vlucht naar buurlanden Congo, Rwanda en Tanzania.


1992: President Pierre Buyoya voert vanwege internationale druk een meerpartijenstelsel in.


Juni 1993: De eerste democratische verkiezingen in Burundi worden gewonnen door de Hutu Melchior Ndadaye.


Oktober 1993: Melchior Ndadaye wordt bij een staatsgreep vermoord door de Tutsi, dit is het begin van wat Burundesen “de Crisis” noemen, een burgeroorlog.


April 1994: De Hutu opvolger van Ndadaye, Cyprien Ntaryamira komt om bij een vermeende aanslag op het vliegtuig van de Rwandese president Habyarimana.


1995: De maatregelen van de nieuwe president, Sylvestre Ntibantunganya, om de positie van de Hutu te versterken, leidt tot opstand van de Tutsi’s.


April 1996: Het leger grijpt de macht tijdens een staatsgreep, de Tutsi Pierre Buyoya wordt opnieuw president.


1998: Begin van de vredesonderhandelingen tussen de Burundese regering en de verschillende rebellengroeperingen.


1999: Nelson Mandela wordt aangesteld als bemiddelaar van het conflict.


Augustus 2000: In Arusha wordt een vredesakkoord getekend tussen de Burundese regering en de rebellengroepen, de CNDD-FDD en de FNL ondertekenen het akkoord niet.


November 2001: Burundi krijgt een overgangsregering die bestaat uit Hutu en Tutsi, de onderhandelingen met de CNDD-FDD en de FNL gaan door.


November 2003: De overgangsregering sluit een vredesakkoord met de CNDD-FDD.


2004: De Verenigde Naties starten een vredesmissie in Burundi.


2005: Er worden nieuwe verkiezingen gehouden, waarbij de Hutu Pierre Nkurunziza (CNDD-FDD) president wordt.


2006: Ook de FNL sluit een vredesakkoord met de regering van Burundi, maar de gewelddadigheden gaan door.


2008: Na nieuwe onderhandelingen spreken de FNL en de Burundese regering af zich nu daadwerkelijk aan het akkoord uit 2006 te houden.


Juni 2010: De verkiezingen worden opnieuw gewonnen door Pierre Nkurunziza en zijn partij CNDD-FDD, nadat meerdere oppositiepartijen zich uit protest hebben teruggetrokken.


September 2011: In Gatumba komen bij een aanslag 39 mensen om, de aanslag wordt toegeschreven aan de FNL.

Edit
Delete
Betrokken actoren


Bij een conflict zijn altijd meerdere actoren betrokken. Dit kunnen organisaties zijn zoals politieke partijen, regeringen van betrokken landen, rebellen groepen, of internationale organisaties zoals de Verenigde Naties. In sommige gevallen zelfs individuele personen, bijvoorbeeld de president van een land of een rebellenleider. Hieronder staan de verschillende actoren die een rol speelden in het conflict in Burundi en hun standpunten kort beschreven.

 



  • Tutsi

De Tutsi is een etnische groepering in Rwanda en Burundi. In Burundi is waarschijnlijk ongeveer 16% van de bevolking Tutsi. Ondanks deze minderheid hadden de Tutsi na de onafhankelijkheid van België lange tijd de macht in Burundi, totdat president Buyoya in 1992 het eenpartijstelsel afschafte en vervolgens de verkiezingen verloor van de Hutu Melchior Ndadaye. Omdat het Tutsi leger verantwoordelijk geacht wordt voor de moord op de Hutu president Ndadaye in oktober 1993, vinden er nadien slachtpartijen plaats tegen de Tutsi.

 

  • CNDD-FDD

Het CNDD-FDD (Conseil National Pour la Défense de la Démocratie – Forces pour la Défense de la Démocratie) is een rebellengroep en politieke partij van de Hutu die werd opgericht in 1994. Het CNDD vormt de politieke kant van de beweging, het FDD de militaire kant. Sinds 2005 is het CNDD-FDD formeel een politieke partij. Sinds 2010 is ze veruit de grootste partij in Burundi.


  • Imbonerakure

De Imbonerakure is de jeugdbeweging van de CNDD-FDD. Zij worden verantwoordelijk geacht van intimidatie van oppositieleden en verschillende geweldsincidenten. In een rapport van de VN uit april 2014, blijkt dat er wapens worden verstrekt aan de Imbonerakure. Verschillende (inter)nationale media melden dat jongeren van de Imbonerakure in Congo een militaire opleiding krijgen. De regering ontkent.

 

  • FNL

FNL (Forces nationales de libération) is een kleinere Hutu rebellenbeweging. Het was de militaire vleugel van de PALIPEHUTU, de partij voor de bevrijding van de Hutu. FNL was in 2006 de laatste groepering die het vredesakkoord tekende. De president van de partij Agathon Rwasa vluchtte in 2010 en kwam drie jaar later weer boven water. Hij stelt zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen in 2015.

 

  •  MSD

De MSD (Mouvement pour la Solidarité et la Démocratie) is een belangrijke oppositiepartij opgericht door oud-journalist Alexis Sinduhije, die in 2010 een greep naar het presidentschap wilde doen. Uiteindelijk boycotte MSD de verkiezingen omdat ze geen vrije en eerlijke verkiezingen verwachten. Een demonstratie van MSD in maart van dit jaar (2014), liep uit op een confrontatie met de politie. 21 leden van de MSD werden later veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. De MSD werd voor 4 maanden geschorst en Alexis Sinduhije vluchtte naar Europa. Dit incident is voor veel Burundezen het bewijs dat de regering geen oppositie duldt.

Internationaal niveau


  • Verenigde Naties

De Verenigde Naties startten in 2004 een vredesmissie in Burundi om de vrede te herstellen. Deze missie eindigde in 2006, nadat alle partijen zich hadden aangesloten bij het vredesakkoord. Tot eind 2014 is er een diplomatieke vertegenwoordiging van de VN in Burundi. De VN vertrekt op verzoek van de regering, maar wil eigenlijk blijven om toezicht te kunnen houden op de verkiezingen in 2015. Er blijft wel een landenkantoor van de VN in Burundi.

 

  • Julius Nyerere

Julius Nyerere was president van Tanzania en werd aangesteld als bemiddelaar in het conflict. Na zijn overlijden in 1999 werd hij vervangen door Nelson Mandela.

 

  • Nelson Mandela

In 1999 werd Nelson Mandela aangesteld als bemiddelaar van het conflict. Door het grote aanzien van Mandela kon hij de partijen dwingen tot een eerste vredesakkoord in augustus 2000.


Edit
Delete
Onderliggende structuren


De onderliggende structuren zijn de economische, politieke, sociale en religieuze oorzaken van een conflict. Hieronder wordt beschreven hoe deze verschillende oorzaken een rol spelen bij het conflict in Burundi. Deze factoren sluiten elkaar uiteraard niet uit, vaak zijn deze factoren afhankelijk van elkaar en beïnvloeden ze elkaar.


Politiek

Politieke oorzaken hebben een belangrijke rol gespeeld bij de escalatie van het conflict in Burundi, vooral de democratisering van het land heeft het conflict doen oplaaien. President Buyoya besloot in 1993, onder druk van onder andere de Wereldbank en het IMF, om het eenpartijstelsel af te schaffen en van Burundi een democratie te maken. Dit pakte slecht uit voor de Tutsi, die tot dan toe de macht hadden. Ze verloren de verkiezingen en er kwam een Hutu aan de macht in Burundi.

Burundi heeft een onstuimige en complexe politieke geschiedenis. Sinds de onafhankelijkheid van België in 1962 zijn er 6 staatsgrepen gepleegd. Bij een staatsgreep wordt de zittende president afgezet door rebellen, die vervolgens de macht overnemen. Dit gebeurde in 1966, 1976, 1987, 1993 en in 1996, wat het conflict verergerde.

  

Economisch

De Tutsi zijn traditioneel veehouders, voor hun bestaan zijn ze dus afhankelijk van hun vee. De Hutu daarentegen leven sedentair, dat betekent dat ze vooral leven van landbouw, het verbouwen van gewassen. Beide volken hebben dus andere economische belangen, de Tutsi hebben weides nodig waar hun vee kan grazen, de Hutu hebben akkers nodig om hun gewassen op te verbouwen. Dit economische aspect is zeker niet de belangrijkste oorzaak van het conflict, maar is wel één van de redenen waarom beide groepen graag de macht willen hebben.

 

Religieus 

Bij het conflict in Burundi spelen religieuze oorzaken geen rol, de Tutsi en Hutu hebben beiden een christelijke achtergrond.


Sociaal

Het bekijken van sociale factoren is belangrijk om het conflict in Burundi beter te begrijpen. Het conflict in Burundi was vooral een conflict tussen de Tutsi en de Hutu. De Tutsi vormden een aristocratische klasse en waren dus verheven boven de Hutu. De Hutu, die vooral leefden van de landbouw, werden onderworpen aan het leenstelsel van de Tutsi en waren verplicht of diensten voor hen uit te voeren. De positie van de Hutu kan dus gezien worden als ondergeschikt aan de Tutsi. Dit werd benadrukt door de Belgen, die Burundi koloniseerden, zij lieten in de paspoorten opnemen of iemand Tutsi of Hutu was. De Hutu wilden hun eigen positie versterken en dat kan dan ook gezien worden als een belangrijke reden voor hun verzet tegen de Tutsi.


Edit
Delete
Dynamiek

Naast de dieperliggende oorzaken zijn er ook ontwikkelingen die het conflict op korte of lange termijn beïnvloeden. Hiermee worden gebeurtenissen uit een conflict bedoeld, zoals opstanden en vredesonderhandelingen. Op verschillende momenten in de afgelopen jaren is het conflict in Burundi groter geworden (escalatie). Daartegenover zwakte het conflict op sommige momenten enorm af (de-escalatie).


Escalatie I (1993-1997)

In 1993 laaide het conflict op toen de Tutsi hun macht moesten inleveren, omdat het volk een Hutu president had gekozen. Dit leidde tot protesten van de Tutsi, de gekozen Hutu president werd vermoord tijdens een staatsgreep. Bij een nieuwe staatsgreep in 1996 lukte het de Tutsi om de macht te heroveren, maar dit leidde weer tot verzet van de Hutu. 


De-escalatie I (1998-2006)

Hoewel het erg onrustig is in Burundi worden er in 1998 vredesonderhandelingen gestart, de Tanzaniaanse president Julius Nyerere wordt aangewezen als bemiddelaar. Na zijn overlijden een jaar later, wordt Nelson Mandela aangewezen als bemiddelaar. Dit leidt in augustus 2000 tot de ondertekening van een vredesakkoord in de Tanzaniaanse plaats Arusha. Het akkoord wordt ondertekend door de Burundese regering en verschillende rebellenpartijen, maar de rebellengroeperingen CNDD-FDD en FNL ondertekenen het akkoord niet. Er wordt een overgangsregering gevormd waarin zowel Hutu als Tutsi plaatsnemen en er wordt verder onderhandeld met CNDD-FDD en FNL. Dit leidt in november 2003 tot een akkoord met CNDD-FDD. In 2006 is FNL de laatste groepering die het vredesakkoord ondertekent. In de tussenliggende tijd is er wel sprake geweest van geweld tussen de onderhandelingen door.

 

Escalatie II (2006-2012)

Ondanks het ondertekenen van het vredesakkoord blijven er gewelddadigheden plaatsvinden. In 2008 wordt dan ook nogmaals afgesproken dat er een einde moet komen aan de gewelddadigheden. In juni 2010 laait het politiek geweld opnieuw op rond de presidentsverkiezingen. Deze worden gewonnen door de Hutu Pierre Nkurunziza, nadat meerdere oppositiepartijen zich hebben teruggetrokken uit protest. Zij geloofden niet in betrouwbare verkiezingsresultaten. Vanaf die tijd laait het conflict een paar keer op, een voorbeeld hiervan is de aanslag in Gatumba in september 2011. Hierbij komen 39 mensen om het leven in een bar, de aanslag wordt toegeschreven aan FNL. In november 2012 is de nieuwe rebellengroep Murundi People's Front opgericht, deze groep doet vanuit de Democratische Republiek Congo een paar aanvallen op het Burundese regeringsleger.

 

De-escalatie II (2012- heden)

Hoewel het in 2010 politiek onrustig was in Burundi en er in 2012 nog een nieuwe rebellengroepering werd opgericht, kunnen we nu spreken van de-escalatie. Er vinden nog slechts zelden aanslagen plaats en het is relatief rustig in Burundi. Veel vluchtelingen zijn in de afgelopen jaren dan ook teruggekeerd. Sinds begin dit jaar is er zorg over de stabiliteit van Burundi. In de aanloop naar de verkiezingen lijkt de regerende partij de touwtjes aan te trekken. Critici en oppositieleden worden gearresteerd en lastig gevallen. Ook de media hebben het moeilijk. 

Ban Ki Moon, de secrtaris-generaal van de VN, heeft zijn zorgen geuit over de recente ontwikkelingen. Hij zei in statement op 14 maart dat Burundi het “zich niet kan veroorloven” om de mogelijkheid tot het verstevigen van de democratie mis te lopen. In april bleek uit een rapport van de VN dat de jongerenbeweging van de regerende partij wapens ontvangt.


Edit
Delete
Actoren betrokken bij vredesinitiatieven


Vredesonderhandelingen kunnen door verschillende actoren worden opgezet zoals bijvoorbeeld de Verenigde Naties (VN) of de Afrikaanse Unie (AU). Hieronder lees je welke actoren betrokken zijn bij vredesinitiatieven.


Naast alle officiële onderhandelingen voor een vredesakkoord, probeerde ook de Burundese bevolking zelf de vrede te bevorderen. Een verzameling Burundese NGO's startte in 2002 FORSC (Forum Pour le Renforcement de la Société), dat betekent 'Forum voor het Stabiliseren van de Samenleving'. In totaal zijn 146 Burundese NGO's aangesloten bij FORSC. De Burundese regering maakt het de activisten van FORSC echter niet makkelijk, de activisten werd bedreigd, geïntimideerd en sommigen werden zelfs vermoord. Eén van de vermoorde activisten is Ernest Manirumva, hij was lid van OLUCOME, een organisatie die zich inzette tegen de corruptie in Burundi. Na de moord op hem in april 2009 startte FORSC de campagne 'Gerechtigheid voor Ernest Manirumva'. De campagneleiders van deze campagne kregen vervolgens dreigtelefoontjes en moesten onderduiken. In november 2009 stelde de Burundese overheid een verbod in op FORSC. Dit leidde tot grote internationale bemoeienis van onder andere Amnesty International, met als gevolg dat het verbod op FORSC werd ingetrokken. De relatie tussen de overheid en de NGO's blijft echter gespannen en de regering werkt aan wetsvoorstellen om de vrijheid van de NGO's verder te beperken.

Links met Nederland


Nederland probeert op verschillende manieren bij te dragen aan het ontwikkelingsproces in Burundi. Allereerst is er de Nederlandse overheid die een bijdrage levert aan het vredesproces, met als doel om de veiligheid, wederopbouw en economische ontwikkeling in Burundi te ondersteunen. Verder richt de Nederlandse overheid zich op het verbeteren van de voedselzekerheid, gezondheid en mensenrechten.


Nederland probeert op verschillende manieren bij te dragen aan het ontwikkelingsproces in Burundi. Allereerst is er de Nederlandse overheid die een bijdrage levert aan het vredesproces, met als doel om de veiligheid, wederopbouw en economische ontwikkeling in Burundi te ondersteunen. Verder richt de Nederlandse overheid zich op het verbeteren van de voedselzekerheid, gezondheid en mensenrechten.


Ook zijn er verschillende NGO's (non-gouvernementele organisaties) actief in Burundi, deze zetten zich in op verschillende thema's. Zo richt Cordaid zich bijvoorbeeld op gezondheidszorg, een betere positie van vrouwen en veiligheid. ICCO wil vooral bijdragen aan beter wederzijds begrip en democratisering. Spark zet zich in voor ondernemerschap en het creëren van banen voor jongeren. Healtnet TPO houdt zich vooral bezig met het verbeteren en toegankelijker maken van de gezondheidszorg. Oxfam Novib richt zich op de landbouwsector, door jongeren te trainen en begeleiden zodat ze hun producten kunnen verkopen. Ook ZOA houdt zich bezig met het verhogen van de landbouwproductie en voedselzekerheid. Voor meer informatie over het werk van deze NGO's in Burundi kun je kijken op de websites van de NGO's zelf (zie bronnen).

 

De Nederlandse overheid levert ook een bijdrage door middel van investeringen in het bedrijfsleven. Het Private Sector Investeringsprogramma (PSI) ondersteunt onder andere de woningbouwsector, communicatiesector, gezondheidssector, onderwijssector en de agro-industrie. Daarnaast worden er programma's opgezet om onder andere de productie van kippenvlees en het gebruik van mobiele telefoons te bevorderen. Ook de NGO PUM Netherlands senior experts helpt bedrijven in ontwikkelingslanden, PUM adviseert bedrijven die geen adviesbureaus kunnen betalen.  Wanneer bedrijven bij PUM om hulp vragen worden ze gekoppeld aan Nederlandse experts die zich vervolgens gratis inzetten voor het bedrijf. 


Tot slot is er nog de faciliteit Ontwikkelingsrelevantie Infrastructuurontwikkeling (ORIO), dit is ook een onderdeel van de Nederlandse overheid. ORIO draagt bij aan de ontwikkeling van de infrastructuur, zoals het onderhouden en renoveren van wegen, het schoon houden van de steden en drinkwatervoorziening.


Cijfers
Hoe zou je het conflict kunnen weergeven in cijfers? Soms kunnen cijfers de hevigheid van een conflict heel goed weergeven. In dit stuk vind je de belangrijkste cijfers over het conflict in Burundi.
Bronnen


Hieronder vind je interessante links naar media en websites.

Voor een visueel overzicht van de compexe geschiedenis van Burundi zie: 

http://www.insightonconflict.org/conflicts/burundi/ 


Links naar Nederlandse organisaties die actief zijn in Burundi


Links naar nieuwsberichten


Overige links

 

Diplomatie België – De lange weg naar wederopbouw (PDF)

Human Rights Watch – Burundi: reverse ban on civil society group

Humiliation Studies – Humiliation and violent conflicts in Burundi (PDF)

Mondiaal Nieuws – Dossier over de verkiezingen in Burundi

Nederlandse Ambassade in Bujumbura

Verenigde Naties – Peacekeeping mission complets its mandate (PDF)


Links naar Youtube filmpjes

Filmpjes van Mondiaal Nieuws

http://www.youtube.com/playlist?list=PL738D6FDF6DB4A111

 

Filmpje van Sister Connection over de huidige situatie in Burundi

http://www.youtube.com/watch?v=giG9KmvubGg

 

Filmpjes van de FAO over de huidige situatie in Burundi

http://www.youtube.com/watch?v=HaVf0y2dcmU