Conflicten Teller nl

  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtsstrijd
  • Dit heeft nog niet geleid tot geweld of de spanningen gaan niet langer met geweld gepaard
  • Het conflict speelt nu, of niet langer dan een jaar geleden
  • Er is gewapende strijd om de macht over (een deel van) het land
  • Bij de strijd is minstens één regeringsleger en één andere gewapende groepering betrokken
  • Er is gewapende strijd geweest tussen gewapende groepen met meer dan 25 doden per jaar.
  • Er is nu geen grootschalige gewapende strijd meer, er is een vredesakkoord, staakt-het-vuren of het conflict is slapend
  • Er vallen (relatief) weinig doden door de strijd; minder dan 25 per jaar.
  • De oorzaken van het conflict zijn nog niet echt weggenomen.
  • Er kan opnieuw gewapende strijd uitbreken.
  • Er is sprake van grote politieke tegenstellingen, spanningen en/of machtstrijd.
  • Het conflict valt niet onder de bovenstaande 3 definities, maar is belangrijk genoeg om onder de aandacht te worden gebracht.
  • Bij dit conflict zijn filmpjes en/of teksten beschikbaar waarin de persoonlijke verhalen achter het conflict verteld worden.
  • KIik op de vertellerknop hierboven om de popup met de filmpjes te openen.

Aantal conflicten
in de wereld

Angola

oktober 2010

Inleiding

In 1975 werd Angola onafhankelijk, waarna er een burgeroorlog uitbrak die tot 2002 duurde. Tijdens deze oorlog zijn er minsten 500.000 doden gevallen en miljoenen mensen zijn uit hun woongebieden gevlucht. In 2008 zijn er voor het eerst in 16 jaar weer parlementsverkiezingen gehouden. Op dit moment is er een relatief kleinschalig conflict over de status van de Cabinda regio.

Edit
Delete
Betrokken partijen

De burgeroorlog in Angola

- De rebellenbeweging FLNA (National Front for the Liberation of Angola)

- De communistische rebellenbeweging MPLA (Popular Movement for the Liberation of Angola)

- De rebellenbeweging UNITA (National Union for the Total Independence of Angola)

- De Verenigde Staten

- Voormalig Zaïre

- Zuid-Afrika

- De voormalige Sovjet-Unie

- Cuba

- De Verenigde Naties

 

Het conflict om de Cabinda provincie:

- De regering van Angola

- De onafhankelijkheidsbeweging FLEC (Front for the Liberation of the Enclave of Cabinda)

Edit
Delete
Het conflict

Angola is een vroegere kolonie van Portugal. In de jaren ’60 van de 20e eeuw werden er in Angola verschillende verzetsbewegingen opgericht, waaronder de FLNA, MPLA en UNITA, die streden voor  onafhankelijkheid. In deze periode werd Portugal zelf geleid door een militair regime. Tussen 1961 en 1974 vond in Angola de onafhankelijkheidsoorlog plaats, die in 1974 werd gewonnen toen er in Portugal zelf een staatsgreep werd gepleegd en het militaire regime daar werd verdreven. In 1975 werd Angola officieel onafhankelijk.



 


Vlak voor de onafhankelijkheid brak er door onderlinge spanningen tussen de FLNA, MPLA en UNITA een gewelddadig conflict uit. Als gevolg was er geen centrale regering toen Angola onafhankelijk werd. De MPLA wist de hoofdstad van Angola te bezetten en kan daardoor als de regeringspartij worden beschouwd. In 1979 werd José dos Santos, de leider van MPLA president van Angola.

 

Het conflict in Angola draait dus voor een groot deel om politieke macht, maar het conflict is ook nauw betrokken bij de Koude Oorlog. De MPLA, die het communisme aanhing, werd financieel gesteund door de toenmalige Sovjet-Unie en Cuba, waarbij Cuba zelfs troepen naar Angola stuurde om de MPLA te ondersteunen. De FLNA en UNITA ontvingen op hun beurt steun van de Verenigde Staten, voormalig Zaïre en Zuid-Afrika (wat zeer anticommunistisch was). Daarnaast speelden grondstoffen een grote rol. Angola bezit een aantal belangrijke grondstoffen, zoals olie en diamanten. De strijd ging ook over de zeggenschap over deze grondstoffen. Grofweg had de MPLA de controle over meeste oliebronnen, en had de UNITA de diamantenmijnen in handen.

 

In 1975-1976 er een grootschalige oorlog in het land uitgevochten, maar de MPLA wist de FNLA en de UNITA terug te dringen. De FLNA en UNITA begonnen vervolgens een guerrillaoorlog tegen de MPLA regering. Vlak daarna ondertekende Zaïre en de MPLA regering een akkoord en trok Zaïre diens steun aan de FLNA in. Ook de VS trok diens steun aan de FLNA in en switchte naar de UNITA Als gevolg viel de FLNA uiteen en was de UNITA nog de enige strijdende partij tegen de MPLA.

 

In de jaren ’80 hebben de UNITA en de MPLA een zware burgeroorlog uitgevochten, waarbij de UNITA gesteund werd door troepen uit Zuid-Afrika en de MPLA door troepen uit Cuba. In het conflict begingen zowel de UNITA als de MPLA grove misdaden tegen de burgerbevolking. Eind jaren ’80 was de MPLA in het voordeel, met als gevolg dat Zuid-Afrika samen met de VS begon te streven naar een vredesakkoord tussen de UNITA en de MPLA. Als gevolg trokken zowel Cuba als Zuid-Afrika hun troepen uit Angola terug. Een VN vredesmissie zag er op toe dat dit soepel verliep. In 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen, en het nieuwe Rusland had niet de macht meer om zich actief in het conflict in Angola te mengen. In 1993 trok ook de VS zich terug uit het conflict, omdat de Koude Oorlog met het uiteenvallen van de Sovjet Unie voorbij was.

 

Nadat in feite alle internationale steun bij zowel de UNITA als de MPLA was weggevallen werden er verschillende pogingen gedaan om een vredesakkoord te bereiken. In 1994 werd er met behulp van de VN een akkoord gesloten, het zogenoemde Lusaka Protocol. De UNITA zou volgens dit akkoord deel uit gaan maken van de regering en de wapens neerleggen. Binnen de UNITA ontstond er echter verdeeldheid over het akkoord, waardoor de UNITA de gemaakte afspraken niet nakwam en in 1998 uit de regering werd gezet. Het conflict tussen de UNITA en de MPLA brak vervolgens weer los. Door een groot offensief van de MPLA raakte de UNITA ernstig verzwakt en was de groepering gedwongen over te gaan op een kleinschalige guerrillastrijd.

 

In 2002 kwam het conflict in Angola abrupt aan zijn einde toen de leider van de UNITA, Jonas Savimbi door een hinderlaag van het MPLA leger om het leven kwam. De MPLA regering van Angola en de politieke vleugel van UNITA sloten vervolgens een wapenstilstand. Tussen april en augustus 2002 werden ongeveer 70.000 UNITA rebellen gedemobiliseerd en in augustus 2002 legde de UNITA officieel haar wapens neer. Ongeveer 5000 voormalige rebellen werden volgens de afspraken van het Lusaka Protocol opgenomen in het Angolese leger. Sindsdien is de UNITA een politieke partij en voert zij in het parlement oppositie tegen de MPLA regering.

 

Sinds 2003 is Angola bezig met de wederopbouw van het land. Door de burgeroorlog was de economie zwaar beschadigd en had ook de diamantenhandel zware schade opgelopen. Vlak na het einde van de oorlog werden meer dan een half miljoen mensen met hongersnood bedreigd. Door middel van buitenlandse leningen van China en een herstart van de oliewinning in Angola, heeft het land de afgelopen paar jaar een enorme economische groei doorgemaakt. Ondanks deze ontwikkeling leven nog veel burgers in Angola in armoede. Inmiddels zijn er meer dan één miljoen vluchtelingen die waren vertrokken naar het buitenland weer teruggekeerd.

 

 

Het Cabinda conflict

 

Cabinda is een provincie en een exclave van Angola; het wordt gescheiden door een kleine landstrook die bij de Democratische Republiek Congo hoort. In de jaren ’60 ontstond er in het gebied een wens voor onafhankelijkheid. In 1963 werd daarom de onafhankelijkheidsbeweging FLEC (Front for the Liberation of the Enclave of Cabinda) opgericht. Toen Angola onafhankelijk werd in 1975 riep het leiderschap van de FLEC de onafhankelijkheid van Cabinda uit, maar dit is nooit erkend. De MPLA viel na deze onafhankelijkheidsverklaring samen met Cuba de regio binnen en de zelfbenoemde FLEC regering werd gedwongen te vluchten. In de jaren ’70 en ’80 heeft de FLEC een kleinschalige guerrillaoorlog tegen de MPLA regering gevoerd, waarbij de FLEC soms Angolese troepen aanviel evenals economische doelwitten in de olie-industrie van de regio.

 

Sinds de jaren ’90 is de FLEC veel minder actief geworden. In 2006 is er een officieus vredesakkoord tussen Angola en een deel van de FLEC in Cabinda gesloten, maar de FLEC regering in ballingschap erkent dit akkoord niet. De FLEC is nog steeds actief in Canbinda.  

 

 

 

Stand van zaken oktober 2010


In Angola is op dit moment Dos Santos met de MPLA nog steeds aan de macht. Een echte democratie is er nog steeds niet in Angola; er bestaan intussen wel meerdere oppositiepartijen in de Angolese politiek, maar deze bestaan alleen maar omdat de MPLA stevig in het zadel zit. Ook op het gebied van de economie heeft de MPLA de meest zeggenschap; de olieopbrengsten leveren Dos Santos en het patronagenetwerk van de MPLA jaarlijks miljarden dollars op.

 

Begin 2010 heeft Angola de African Nations Cup, het continentale voetbaltoernooi van Afrika georganiseerd. Een bus met daarin de voetbalspelers van Togo werd voor het toernooi aangevallen door separatisten uit de Cabinda regio die daar nog steeds actief zijn.

 

 

Cijfers


Tijdens de burgeroorlog zijn er minstens 500.000 soldaten en rebellen omgekomen, en tussen de 100.000 en 500.000 burgerslachtoffers. Zo’n 4.1 miljoen mensen zijn ontheemd geraakt.

 

 

Betrokkenheid internationale gemeenschap


In de jaren ’70 en jaren ’80 behoorde het conflict in Angola tot de Koude Oorlog, waarin het kapitalisme van het Westen (de Verenigde Staten en West-Europa) tegenover het communisme in het Oosten (de toenmalige Sovjet-Unie, Oost-Europa en Cuba) stond. De leiders van de politieke blokken (de Verenigde Staten en de Sovjet Unie) steunden in dit soort conflicten waar zij zelf niet direct bij betrokken waren één of meerdere partijen in het conflict, om zo ervoor te zorgen dat het land waarin het conflict plaatsvond niet onder de invloed van de ander kwam te staan. In dit conflict werden de FLNA en UNITA gesteund door de VS, terwijl de MPLA gesteund werd door de Sovjet Unie.

 

Sinds het einde van de Koude Oorlog is ook de VN bij het conflict betrokken geweest, in de vorm van onderhandelingspartner (naast de VS) tijdens de verschillende vredesonderhandelingen en via een vredesmissie genaamd UNAVEM. Deze missie werd voor het eerst opgezet eind jaren ’80 en diende erop toe te zien dat Cuba zich zonder problemen uit Angola terug zou trekken. De missie werd verlengd in 1991, en had als doel de verschillende vredesonderhandelingen die werden gehouden bij te staan. In 1994 werd de missie voor de laatste keer verlengd, om te controleren of de afspraken die gemaakt waren bij het Lusaka protocol wel uitgevoerd zouden worden. De missie liep af in 1997. De VN stelde toen een vervolgmissie in, MONUA, die de vrede moest observeren. Toen in 1998 het conflict opnieuw uitbrak, heeft de VN deze missie vanwege de onveilige situatie teruggetrokken. Sindsdien is de VN niet meer in Angola aanwezig geweest.     
      

Edit
Delete
Vredesproces en wederopbouw
Nederlandse NGO's actief

 

Cordaid

ICCO

SOS Kinderdorpen

Oxfam Novib

Edit
Delete
Betrokkenheid vrouwen bij het conflict

Veel vrouwen zijn het slachtoffer geworden van de burgeroorlog. Van de 4.1 miljoen ontheemden was meer dan de helft vrouw. Van de verschillende strijdende partijen hadden twee een eigen vrouwenbeweging.


Zo had de MPLA de OMA – Organization of Angolan Women – die zich onder andere bezig hield met de verbetering van bijvoorbeeld de zorg, het bestrijden van analfabetisme, de voedselproductie voor de strijders van de MPLA en het bewaren van wapens. Ook de UNITA had een eigen vrouwenbeweging, genaamd LIMA (Independent League for Angolan Women). Ook de LIMA was verantwoordelijk voor de
voedselproductie en het bewaren van wapens. Zowel vrouwen van de OMA als vrouwen van de LIMA hebben meegevochten in het conflict, maar aantallen zijn onbekend.

 

Al tijdens de oorlog zijn vrouwen in verzet gekomen tegen het conflict. In de jaren ’90 zijn verschillende initiatieven opgezet waar vrouwen bij betrokken waren. In 1999 werd bijvoorbeeld de vrouwenbeweging Mulheres, Paz e Desenvolvimento (MPD) wat staat voor ‘Vrouwen, Vrede en Ontwikkeling’ opgericht. Deze beweging had en heeft nu nog steeds als doelstelling het verenigen van vrouwen in Angola voor vrede en mensenrechten. De MPD is een van de grootste vrouwenbewegingen in Angola, die na de oorlog met cursussen door het hele land vrouwen traint in issues zoals verzoening en politieke participatie.
Edit
Delete
Betrokkenheid kinderen bij het conflict

Tijdens het conflict zijn veel kinderen door de verschillende strijdende partijen actief ingezet als kindsoldaat. Een groot aantal van deze kinderen werd ontvoerd en gedwongen om mee te vechten. Meisjes werden vaak ontvoerd om vervolgens gebruikt te worden als sekslavin door de aanvoerders in de verschillende gewapende bewegingen.


Toen na het einde van de oorlog de regering van Angola begon met de wederopbouw van het land, kwam er vanuit internationale hulporganisaties vrij snel veel kritiek omdat de kindsoldaten die actief waren geweest in het conflict bijna geen ondersteuning kregen om weer deel te kunnen nemen aan de samenleving. Inmiddels gaat er meer geld naar de reïntegratie van ex-kindsoldaten in de Angolese samenleving en zijn er meerdere (inter)nationale hulporganisaties actief die zich hiermee en het verwerken van de oorlogstrauma’s bezig houden.
Edit
Delete
Links en downloads
Hier vind je links naar interessante artikelen en websites over dit conflict.


Media


BBC

Angola country profile (Engelstalig):

http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/country_profiles/1063073.stm


Rapporten


Ploughshares

Armed Conflicts Report – Angola:

http://www.ploughshares.ca/libraries/ACRText/ACR-Angola.html  


African Security Review

International Human Rights Protection in situations of conflict and post-conflict: a case of Angola (2004 – Engelstalig):

http://www.iss.co.za/pubs/ASR/13No4/FLari.pdf

 

Conciliation Resources

Angola: Angolan Women in the aftermath of conflict (2004 – Engelstalig):

http://www.c-r.org/our-work/accord/angola/women-conflict.php